ಬಸವರಾಜ ಕಟ್ಟೀಮನಿ

“ಐವತ್ತು ವರ್ಷಗಳ ಆಯುಷದಲ್ಲಿ ನಲವತ್ತರಷ್ಟು ಹೋರಾಟದಲ್ಲಿಯೇ ಕಳೆದಿದೆ. ಬದುಕಲು ಹೋರಾಟ, ಬೆಳೆಯಲು ಹೋರಾಟ, ಅನ್ಯಾಯಗಳನ್ನು ಕಷ್ಟ ಸಂಕಟಗಳನ್ನು ಬಡತನವನ್ನು ಅನಾರೋಗ್ಯವನ್ನು ದ್ವೇಷವನ್ನು ಎದುರಿಸಿ ಈ ಸ್ಥಿಗೆ ಬಂದಿದ್ದೇನೆ. ಇನ್ನೂ ಹತ್ತಿಪ್ಪತ್ತು ಉತ್ತಮ ಕಾದಂಬರಿಗಳನ್ನು ರಚಿಸುವ ಹಂಬಲವಿದೆ. ಮೈಯಲ್ಲಿ ರಕ್ತವಿರುವವರೆಗೆ, ಕೈಯಲ್ಲಿ ಶಕ್ತಿ ಇರುವವರೆಗೆ ಬರೆದೇ ಬರೆಯುತ್ತೇನೆ, ಬರವಣಿಗೆ ನಿಂತಾಗ ಉಸಿರು ನಿಲ್ಲುತ್ತದೆ” ಇದು ಕನ್ನಡದ ಖ್ಯಾತ ಕಾದಂಬರಿಕಾರರಾದ ಬಸವರಾಜ ಕಟ್ಟೀಮನಿಯವರ ಐವತ್ತನೇ ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಮೈಸೂರಿನಲ್ಲಿ ಏರ್ಪಡಿಸಿದ ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಬದುಕು ಬರಹವನ್ನು ಕುರಿತು ಆತ್ಮನಿರೀಕ್ಷಣೆ ಮಾಡಿ ನುಡಿದ ಮಾತು.

ಬೆಳಗಾವಿಯ ಗೋಕಾಕ್ ತಾಲೂಕಿನ ಮಲಾಮರಡಿ ಹಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿ ಅಪ್ಪಯ್ಯಣ್ಣ ಮತ್ತು ಬಾಲವ್ವ ದಂಪತಿಗಳಿಗೆ ಎರಡನೇ ಮಗನಾಗಿ ಜನಿಸಿದರು. ಬೈಲಹೊಂಗಲ, ಕಿತ್ತೂರು, ಬೆಳಗಾವಿ ಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ. ಬಳಿಕ ಬೆಳಗಾವಿಯಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಣಕ್ಕಾಗಿ ನೆಲೆ ನಿಂತಾಗ ಗಳಗನಾಥ, ಕೆರೂರ ವಾಸುದೇವಾಚಾರ್ಯ, ಮಾಸ್ತಿ ಮುಂತಾದವರ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಓದು ಎಳೆವಯಸ್ಸಿನ ಬಾಲಕ ಬಸವನಲ್ಲಿ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಗೀಳು ಹೆಚ್ಚಿತು. ಬಂಕಿಮಚಂದ್ರ, ಶರಶ್ಚಂದ್ರ ಕಾದಂಬರಿಗಳನ್ನು ತಾಯಿಗೆ ಮಧ್ಯರಾತ್ರಿಯವರೆಗೂ ಓದಿ ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದ. ಮಗನಿಗಾಗಿ ವಾಚನಾಲಯಕ್ಕೆ ನಾಲ್ಕಾಣೆ ವಂತಿಗೆ ಕೊಟ್ಟು ತನ್ನ ಮಗನೂ ಒಂದಿಲ್ಲೊಂದು ದಿನ ಕಾದಂಬರಿಕಾರನಾಗಬೇಕೆಂದು ಕನಸು ಕಂಡಿದ್ದಳು ತಾಯಿ.

ಬೆಳಗಾವಿಯ ಪ್ರೌಢಶಾಲೆಯಲ್ಲಿರುವಾಗಲೇ ಸಂಯುಕ್ತ ಕರ್ನಾಟಕಕ್ಕೆ ತಮ್ಮ ಬರಹಗಳನ್ನು ಕೊಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಇದನ್ನು ಗಮನಿಸಿದ ತಂದೆಯು ಸಾಹಿತ್ಯದ ಗೀಳಿನಿಂದ ಮಗನು ತನ್ನ ಬಾಳನ್ನು ಹಾಳು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದಾನೆಂದು ಮೈಹುಳಿ ಹೊಡೆದರು. ಈ ನೋವು ಅವರನ್ನು ಒಬ್ಬ ಲೇಖಕನಾಗಬೇಕೆಂಬ ಛಲ ಮತ್ತು ತನ್ನ ಬರಹದಿಂದಲೇ ಜೀವಿಸಬೇಕೆಂಬ ದೃಢನಿರ್ಧಾರದಿಂದ ಮನೆಯಿಂದ ಹೊರಡುವಂತೆ ಮಾಡಿತು.

ಮೆಟ್ರಿಕ್ಕಿನ ನಂತರ ಬಡತನದ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿ ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ಶ್ರವಣಬಂಧ ಅಭಾವದಿಂದಾಗಿ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸದೆ ಹಲವಾರು ಪತ್ರಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ದುಡಿದರು. ಕಟ್ಟೀಮನಿ ಸಾಹಿತ್ಯವನ್ನು ಎಷ್ಟು ಪ್ರೀತಿಸುತ್ತಿದ್ದರೋ ಅದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟವನ್ನು ಪ್ರೀತಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಹಿಂದಲಗಾ ಜೈಲಿನಲ್ಲಿ ಕೈದಿಗಳಾಗಿ ಕೆಲ ಸಮಯ ಕಳೆಯುವಾಗಳು ಇವರ ಬರವಣಿಗೆ ಗಾಢವಾಗಿ ಮುಂದುವರೆಯಿತು. ಸಮಾಜದ ಹಲವು ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಆಮೂಲಾಗ್ರವಾಗಿ ಶೋಧಿಸಿ ಇವುಗಳಿಗೆ ಕಾರಣರಾದವರನ್ನು ಬಯಲಿಗೆ ಎಳೆಯಲೆಂದೇ ಕಾದಂಬರಿಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದರು.

೧೯೪೪ರ ಸುಮಾರಿಗೆ ಪ್ರಥಮ ಕಥಾಸಂಗ್ರಹ ಕಾರವಾನ್ ಪ್ರಕಟವಾಯಿತು. ದಾವಣಗೇರಿಯ ಕಾರ್ಮಿಕರ ಪರವಾಗಿ ತಮ್ಮ ಸ್ವತಂತ್ರ ಪತ್ರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಉಗ್ರ ಲೇಖನ ಬರೆದರು. ಇದೇ ಸಂದರ್ಭಕ್ಕಾಗಿ ಜ್ವಾಲಾಮುಖಿಯ ಮೇಲೆ ಕಾದಂಬರಿ ಪ್ರಕಟಗೊಂಡು ಮುಂದೆ ನೆಹರು ಸೋವಿಯತ್ ಲ್ಯಾಂಡಿನ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪಡೆಯುವಂತಾಯಿತು. ಐವತ್ತು ವರ್ಷಗಳ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ನಲ್ವತ್ತು ಕಾದಂಬರಿಗಳನ್ನು ಬರೆದ ದೈತ್ಯಶಕ್ತಿಯ ಬರಹಗಾರರಿವರು. ಮೋಹದ ಬಲೆಯಲ್ಲಿ, ಸಾಕ್ಷಾತ್ಕಾರ, ಆಶ್ರಮವಾಸಿ, ಬೀದಿಯಲ್ಲಿ ಬಿದ್ದವಳು, ಖಾನಾವಳಿ ನೀಲಾ ಮುಂತಾದವು ಇವರ ಕಾದಂಬರಿಗಳು.

ಇವರು ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದೆಡೆಗೆ ಮತ್ತು ಮಾಡಿ ಮಡಿದವರು ಎಂಬ ಎರದು ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟದ ಕತೆಗಳನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸಿದ ಕಾದಂಬರಿಗಳು. ಇವರು ತಮ್ಮ ಜೀವನದ ಕೆಲವು ಮಹತ್ವದ ವರ್ಷಗಳನ್ನು ರೈತ ಕೂಲಿಕಾರನಾಗಿ, ಪಕ್ಷ ಕಟ್ಟುವುದರಲ್ಲಿ ಕಳೆದರು. ೧೯೬೮ರಲ್ಲಿ ವಿಧಾನಸಭೆಗೆ ಶಾಸಕರೆಂದು ನಾಮಕರಣಗೊಂಡು ೬ ವರ್ಷ ರಾಜಕೀಯ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಕಳೆದರು. ಆಗ ರಾಜಕೀಯ ಜೀವನದ ಬಗ್ಗೆ ಮಾಜಿ ಮಂತ್ರಿ, ಚಕ್ರವ್ಯೂಹ, ಶಿರೋನಾಮೆಯ ಕಾದಂಬರಿಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದರು. ಹತ್ತು ಕಥಾ ಸಂಗ್ರಹವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದ ಬಸವರಾಜ ಕಟ್ಟಿಮನಿಯವರು ಶ್ರೇಷ್ಠ ಕತೆಗಾರರೆಂದು ಹೆಸರು ಗಳಿಸಿದ್ದು ಸೆರೆಮನೆಯಿಂದ ಹೊರಗೆ, ಗುಲಾಬಿ ಮತ್ತು ಇತರ ಕತೆಗಳು, ಸುಂಟರಗಾಳಿ ಎಂಬು ಕಥಾಸಂಗ್ರಹಗಳಿಂದ.

ಅನಕೃ, ತರಾಸು, ನಿರಂಜನ, ಚದುರಂಗ ಕಾದಂಬರಿಗಳ ಜೊತೆ ಕಟ್ಟಿಮನಿಯವರ ಕಾದಂಬರಿಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಜೀವಂತಿಕೆಯಿಂದ ತುಂಬಿಕೊಂಡಂತೆನ್ನಿಸುತ್ತವೆ. ಇವರಿಗೆ ಆಧ್ಯಾತ್ಮದ, ಧಾರ್ಮಿಕತೆಯ ಬಗ್ಗೆ ನಂತು ಇರಲಿಲ್ಲ. ಶೋಷಣ ಮುಕ್ತ ಸಮಾನ ಹಕ್ಕು ಅವಕಾಶಗಳ ಸಮಾಜ ಕಟ್ಟಬೇಕೆಂಬ ಏಕಮೇವ ಉದ್ದೇಶದ ಹೊಂಗನಸನ್ನು ಕಂಡ ಹುಟ್ಟು ಬಂಡಾಯಗಾರ ಕಟ್ಟೀಮನಿಯವರು ತಮ್ಮ ಬಾಳಿನ ಎಪ್ಪತ್ತೊಂದನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಕೊನೆಯುಸಿರೆಳೆದರು.

ಕೃಪೆ:
ಕನ್ನಡ ದೀಪಗಳು
ಸಂಪಾದಕರು: ಮೋಹನ ನಾಗಮ್ಮನವರ
ಪ್ರಕಾಶಕರು: ಕರ್ನಾಟಕ ವಿದ್ಯಾವರ್ಧಕ ಸಂಘ, ಧಾರವಡ

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s