ಮಿರ್ಜಿ ಅಣ್ಣಾರಾಯರು

ಹಳ್ಳಿಗಾಡಿನಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿ ಬೆಳೆದ ಒಬ್ಬ ಸಾಮಾನ್ಯ ವ್ಯಕ್ತಿ ಉದಾತ್ತ ಆದರ್ಶಗಳನ್ನು ಇಟ್ಟುಕೊಂಡರೆ ಎಷ್ಟೊಂದು ಎತ್ತರಕ್ಕೆ ಏರಬಲ್ಲನು ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಅಣ್ಣಾರಾಯರ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ ಒಂದು ಜೀವಂತ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿದೆ. ಅಣ್ಣಾರಾಯರು ಕತೆಗಾರ, ಕಾದಂಬರಿಕಾರ, ಪ್ರಬಂಧಕಾರ, ಸಂಶೋಧಕ, ಚಿಂತಕ, ತತ್ತ್ವವೇತ್ತ ಆದರ್ಶ ಶಿಕ್ಷಕ, ಸರಳ ಆದರ್ಶಜೀವಿಯಾಗಿ ತೋರಿದ ವಿಶೇಷತೆಗಳು ಈ ಮಾತಿಗೆ ನಿದರ್ಶನವೆನಿಸಿವೆ. ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ-ಕರ್ನಾಟಕ ಗಡಿ ಪ್ರದೇಶವಾದ ಸೇಡಬಾಳ ಗ್ರಾಮವು ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಚಿರಪರಿಚಿತವಾಗಿರುವುದು ಮಿರ್ಜಿ ಅಣ್ಣಾರಾಯರಿಂದ.

ಸೇಡಬಾಳ ಗ್ರಾಮದ ಜೈನ ಒಕ್ಕಲಿಗೆ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ೧೯೧೮ರ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೫ರಂದು ಅಣ್ಣಾರಾಯರ ಜನನ. ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಿಕ್ಷಣ ಸ್ವಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿಯೇ ಪೂರೈಸಿತು. ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ಶಾಲೆಗೆ ಕಳಿಸುವಷ್ಟು ಸ್ಥಿತಿವಂತರಾಗಿರಲಿಲ್ಲ ಅವರ ತಂದೆ. ಕನ್ನಡ ಮುಲ್ಕಿ ಪರೀಕ್ಷೆವರೆಗೆ ಮಾತ್ರ ಓದು ಪೂರೈಸಿದರು. ಹಿಂದಿ ಪ್ರಾಕೃತ, ಸಂಸ್ಕೃತ ಭಾಷೆಗಳ ಸ್ವಂತ ಅಭ್ಯಾಸದಿಂದ ಮಾಡಿಕೊಂಡು, ಸ್ವಯಂ ಪ್ರೇರಣೆಯಿಂದ ಗುರಜಾತಿ, ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ಭಾಷೆಗಳನ್ನು ರೂಢಿಸಿಕೊಂಡರು. ಅಣ್ಣಾರಾಯರಲ್ಲಿ ವಾಚನಭಿರುಚಿ, ಜಿಜ್ಞಾಸೆಗಳ ಬೀಜ ಬಿತ್ತಿದ ಗುರುಗಳೆಂದರೆ ಅಚ್ಯುತರಾವ ಪದಕಿ ಮಾಸ್ತರರು.

ಚಲೇಜಾವ್ ಚಳುವಳಿಯಲ್ಲಿಯೂ ಅಣ್ಣಾರಾಯರ ಪಾತ್ರವಿದ್ದೇ ಇತ್ತು. ಮಳವಾಡ ಎಂಬ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ರಹಸ್ಯವಾಗಿ ಕರ್ನಾಟಕ ನೇತರರಾಗಿದ್ದ ರಂಗನಾಥ ದಿವಾಕರರ ಆದೇಶದಂತೆ ಚಳುವಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿ ಬುಲೆಟಿನ್ ಹೊರಡಿಸುವಲ್ಲಿ ಸಕ್ರಿಯ ಭಾಗವಹಿಸಿದರು. ೧೯೩೯ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಿಕ್ಷಕರೆಂದು ಉಗಾರದಲ್ಲಿ ಸೇವೆಗೆ ತೊಡಗಿದ ಇವರು ಮುಂದೆ ಮಾಂಜರಿ, ಸೇಡಬಾಳಗಳಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯ ಮಾಡಿದರು. ಎಸ್. ಎಸ್. ಸಿ ಯ ಅಭ್ಯಾಸ ನಡೆಸಿ ೧೯೩೫ ರಲ್ಲಿ ತೇರ್ಗಡೆ ಹೊಂದಿದರು. ತುಂಬ ಉತ್ಸಾಹದಿಂದ ತಮ್ಮ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ನಿವಹಿಸುತ್ತ ಸೇಡಬಾಳ ಶಾಲೆಯ ಮುಖ್ಯಾಧ್ಯಾಪಕರೂ ಆದರು. ಆ ಶಾಲೆಯ ಶತಮಾನೋತ್ಸವವನ್ನೂ ಆಚರಿಸಿದರು. ಸೇಡಬಾಳದ ಶತಮಾನ ಎಂಬ ಗ್ರಂಥವನ್ನು ಹೊರತಂದರು. ೧೯೬೯ರಲ್ಲಿ ಆದರ್ಶ ಶಿಕ್ಷಕ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆದರು.
ಮನೆಯಲ್ಲಿ ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಒಂದು ಪುಸ್ತಕ ಭಂಡಾರವನ್ನು ಕಟ್ಟಿಕೋಂಡರು. ಮೊದ ಮೊದಲು ಇಂದುತನಯ ಎಂಬ ಕಾವ್ಯನಾಮದಿಂದ ಕವಿತೆ ಕತೆಗಳನ್ನು ಬರೆಯತೊಡಗಿದರು. ಧಾರವಾಡದಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ಅಲ್ಲಿನ ಪ್ರಮುಖ ಸಾಹಿತಿಗಳ ಪರಿಚಯ ಬೆಳೆಸಿಕೊಂಡರು. ಇವರ ಬರವಣಿಗೆಯ ಮೊದಲ ಕುಡಿಗಳು ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡದ್ದು ಜಯಂತಿ, ಜೀವನ, ಜಯ ಕರ್ನಾಟಕ, ಪ್ರಬುದ್ಧ ಕರ್ನಾಟಕ ಪತ್ರಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ.
೧೯೪೫ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದ ಇವರ ನಿಸರ್ಗ ಕಾದಂಬರಿ ತುಂಬ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿ ಸಾಹಿತಿಗಳ ಗಮನ ಸೆಳೆಯಿತು. ನಿಸರ್ಗ ಕಾದಂಬರಿಯ ಯಶಸ್ಸು ಜನಪ್ರಿಯತೆಗಳು, ಅದಕ್ಕೆ ದೊರಕಿದ ಪುರಸ್ಕಾರ, ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ಬಹುಮನಗಳಿಂದಲೇ ಇವರ ಪ್ರೌಢಿಮೆ ಪ್ರಮಾಣೀತವಾಗುತ್ತದೆ. ಮುಂಬಯಿ ಸರಕಾರದ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್ತಿನ ಪುರಸ್ಕಾರ, ಕರ್ನಾಟಕ ವಿದ್ಯಾವರ್ಧಕ ಸಂಘದ ಬಹುಮಾನ ಮತ್ತು ದೇವರಾಜ ಬಹಾದ್ದೂರ್ ಪಾರಿತೋಷಕಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಉದಾಹರಿಸಬಹುದು. ಡಾ| ಶಿವರಾಮ ಕಾರಂತರು ನಿಸರ್ಗ ಕಾದಂಬರಿ ಒಂದು ಅಮೂಲ್ಯವಾದ ಮುತ್ತು ಎಂದು ಉದ್ಗಾರ ತೆಗೆದಿದ್ದರು. ಇಂತಹ ಹತ್ತು ಕಾದಂಬರಿಗಳು ಬಂದರೆ ಸಾಕು, ಕನ್ನಡದ ದಾರಿದ್ರ್ಯ ದೂರಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಪ್ರಶಂಸೆ ಮಾಡಿದ್ದರು.
ಬೇಂದ್ರೆ ಕಾವ್ಯವನ್ನು ಗುರಿಬದ್ಧವಾಗಿ ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಿದುದರ ಫಲವಾಗಿ ದತ್ತವಾಣಿ ಎಂಬ ಕೃತಿ ಹೊರಬಂದುದನ್ನೂ ರಾಷ್ಟ್ರ ಪುರುಷ ಕಾದಂಬರಿ ತಂತ್ರಕ್ಕಾಗಿ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪ್ರಕಾರಗಳ ಮತ್ತು ಹೊಸ ಹೊಸ ತಂತ್ರಗಳ ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಿದುದರ ಫಲವಾಗಿ ಲೇಖನ ಕಲೆ ಎಂಬ ಕೃತಿ ಹೊರಬಂದುದನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ನೆನೆಯಬಹುದು. ಶಿಕ್ಶಣ ತರಬೇತಿಯಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಹೊಸ ಶಿಕ್ಷಣ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಿದ ಫಲವಾಗಿ ಶಿಕ್ಷಣದ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ಎಂಬ ಗ್ರಂಥ ಪ್ರಕಟವಾಯಿತು. ಭಾರತೀಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಹೃದಯ ಎಂಬ ಮಹಾಪ್ರಬಂಧವನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿದರು.
ಜ್ಞಾನ ಹಾಗೂ ವಿವೇಕ ಪ್ರಧಾನವಾದ ಜೈನ ಧರ್ಮದ ಸಮಗ್ರ ವಿಚಾರಗಳನ್ನು ಒಂದೆಡೆಯಲ್ಲಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ ಕೊಟ್ಟ ಮಿರ್ಜಿಯವರದು ಸ್ತುತ್ಯರ್ಹವಾದ ಕಾರ್ಯ. ಅವರು ಜೈನಧರ್ಮ ಅಭ್ಯಾಸಿಗಳಿಗೆ ಒಂದು ಕಲ್ಪವೃಕ್ಷ, ಜೈನ ಧರ್ಮದ ನಾನಾ ಮುಖಗಳ ಸಮಗ್ರ ಧರ್ಮ, ಸಂಸ್ಕೃತಿ, ಜೈನ ಸಾಹಿತ್ಯ, ಶಿಲ್ಪ ಈ ನಾಲ್ಮೊಗವನ್ನು ಒಟ್ಟಿಗೆ ಒಂದೆಡೆ ಪುಟಗಳ ಸುದೀರ್ಘ ವಿಮರ್ಶೆ ಅನೇಕ ಪಂಡಿತರ ಪ್ರಶಂಸೆಯನ್ನು ಗಳಿಸಿಕೊಂಡಿವೆ. ಸಮಂತ ಭದ್ರಾಚಾರ್ಯರ ಉತ್ಕೃಷ್ಟ ಕೃತಿ ರತ್ನಕರಂಡಕ, ಶ್ರಾವಕಾಚಾರ ಹಾಗೂ ಹೀರಾಲಾಲ್ ಜೈನರ ಭಾರತೀಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಗೆ ಜೈನ ಧರ್ಮದ ಕೊಡುಗೆ ಮುಂತಾದವುಗಳ ಅನುವಾದ ಉತ್ತಮ ಆಕರ ಗ್ರಂಥಗಳಾಗಿದ್ದು ಮಿರ್ಜಿಯವರಿಗೆ ಕೀರ್ತಿ ಗೌರವಗಳನ್ನು ತಂದು ಕೊಟ್ಟಿವೆ.
ಅಣ್ಣಾರಾಯರು ಕಷ್ಟಪಟ್ಟು ದುಡಿದು ಗಳಿಸಿದ ಹಣವನ್ನು ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಶಾಂತಿ ಸೇವಾ ಸದನ ಎಂಬ ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿಕೊಂಡು ಹೋಗುವುದಕ್ಕಾಗಿ ವಿನಿಯೋಗಿಸಿದರು. ಜನವಿಜಯ ಎಂಬ ಪತ್ರಿಕೆಯನ್ನು ಹೊರಡಿಸಿದರು. ಸನ್ಮತಿ ವಿದ್ಯಾಲಯದ ಸ್ಥಾಪನೆಗಾಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗಾಗಿ ಪ್ರಯತ್ನಪಟ್ಟರು. ಅವರ ಶಾಂತಿ ಸೇವಾ ಸದನದ ಮೂಲಕ ಸುಮಾರು ೪೫ ಹೊಸ ಲೇಖಕರನ್ನು ಬೆಳಕಿಗೆ ತಂದರು.
ಶ್ರದ್ಧೆ, ಪ್ರಯತ್ನ ಸತತಾಭ್ಯಾಸಗಳಿಂದ ಒಬ್ಬ ಬಡ ಕನ್ನಡ ಶಾಲೆಯ ಮಾಸ್ತರ ಏನು ಮಾಡಬಲ್ಲ ಎಂಥ ಎತ್ತರಕ್ಕೆ ಏರಬಲ್ಲ ಎಂಬುಅನ್ನು ಮಿರ್ಜಿಯವರು ತೋರಿಸಿ ಕೊಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ ಸದ್ದುಗದ್ದಲವಿಲ್ಲದೆ, ಕೀರ್ತಿ ಲಲಾಸೆಯಿಲ್ಲದೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವ ವಾಜ್ಞಯ ತಪಸ್ವಿಗಳಲ್ಲಿ ಅಣ್ಣಾರಾಯರು ಅಗ್ರಪಂಕ್ತಿಯಲ್ಲಿ ನಿಲ್ಲುತ್ತಾರೆ.

ಕೃಪೆ:
ಕನ್ನಡ ದೀಪಗಳು
ಸಂಪಾದಕರು: ಮೋಹನ ನಾಗಮ್ಮನವರ
ಪ್ರಕಾಶಕರು: ಕರ್ನಾಟಕ ವಿದ್ಯಾವರ್ಧಕ ಸಂಘ, ಧಾರವಡ

ಚದುರಂಗ

ಚದುರಂಗ ಕಾವ್ಯನಾಮದಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾದ ಎಂ. ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯರಾಜೇ ಅರಸು ಕನ್ನಡದ ಮಹತ್ವದ ಲೇಖಕರು, ಶ್ರೇಷ್ಠ ಕಾದಂಬರಿಕಾರರು. ರಾಜ ಮನೆತನದ ಶ್ರೀಮಂತ ಹಿನ್ನಲೆ ಹೊಂದಿದ್ದರೂ ಸರಳ ಬದುಕನ್ನು ಆಯ್ದುಕೊಂಡ ಆದರ್ಶವಾದಿಗಳು.

ಚದುರಂಗರು ೧೯೧೬ಲ್ಲಿ ಮೈಸೂರು ಜಿಲ್ಲೆಯ ಹುಣಸೂರು ತಾಲೂಕಿನ ಕಲ್ಲಹಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ತಂದೆ ಮುದ್ದುರಾಜೇ ಅರಸು, ತಾಯಿ ದೇವಮ್ಮಣ್ಣಿ. ಹುಟ್ಟಿದ ಹಳ್ಳಿಯ ಪರಿಸರದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕೃತಿಯ ಸೌಂದರ್ಯವನ್ನು ಆಸ್ವಾದಿಸುತ್ತ ಬೆಳೆದ ಚದುರಂಗರು ಕಲ್ಲಹಳ್ಳಿಯ ಕೂಲಿಮಠದಲ್ಲಿ ಅಕ್ಷರಭ್ಯಾಸ ಆರಂಭಿಸಿದರು. ಮೈಸೂರಿನ ರಾಯಲ್ ಸ್ಕೂಲಿನಲ್ಲಿ ಮಹಾರಾಜ ಜಯಚಾಮರಾಜ ಸಹಪಾಠಿಯಾಗಿದ್ದರೂ ಅಲ್ಲಿಯ ಶಿಷ್ಟಾಚಾರಗಳನ್ನು ಒಪ್ಪದೆ ಹೊರಬಂದ ಅವರು ಮಾಧ್ಯಮಿಕ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಅರಸು ಬೋರ್ಡಿಂಗ್ ಸ್ಕೂಲಿನಲ್ಲಿ ಮುಂದುವರೆಸಿದರು. ಮೈಸೂರಿನ ಮಹಾರಾಜಾ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ಬಿ. ಎಂ. ಶ್ರೀಕಂಠಯ್ಯನವರಿಂದ ಸಾಹಿತ್ಯದ ದೀಕ್ಷೆ ಪಡೆದರು. ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯಾಗಿದ್ದಾಗ ಸಮಾಜವಾದಿ ಮತ್ತು ಗಾಂಧೀಜಿ ಅವರ ಚಿಂತನೆಗಳಿಂದ ಪ್ರಭಾವಿತರಾಗಿ ಆಂದೋಲನದಲ್ಲಿ ಭಾಗಿಯಾಗಿದ್ದರು ಪೂಣೆಯಲ್ಲಿ ಎಂ.ಎ ಮಾಡಿದಾಲ್ಲದೆ ಕಾನೂನು ಶಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ಮತ್ತು ಚಲನಚಿತ್ರ ಶಾಸ್ರ್ತವನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದರು. ಒಲ್ಲದ ಮದುವೆ ತ್ಯಜಿಸಿ, ಒಲಿದು ಬಂದ ದೊಡ್ಡಮ್ಮಣಿಯವರನ್ನು ವಿವಾಹವಾಗಿ ಸಮಾಜದ ವಿರೋಧವನ್ನು ಲೆಕ್ಕಿಸದೇ ಬಂಡಾಯದ ಬದುಕನ್ನು ಕಟ್ಟಿಕೊಂಡರು. ಸ್ವತಂತ್ರ ಮನೋಧರ್ಮದ ಸ್ವಾಭಿಮಾನಿ ಚದುರಂಗರು ಇನ್ನೊಬ್ಬರ ಅಡಿಯಾಳಾಗುವ ಸರಕಾರಿ ನೌಕರಿಯನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಿ ೧೯೫೨ರಲ್ಲಿ ಕಲ್ಲಹಳ್ಳಿಗೆ ಮರಳಿ ಕೃಷಿಯನ್ನು ನಂಬಿ ಬದುಕು ಸಾಗಿಸಿದರು.

ಬರಹಕ್ಕಿಂತ ಬದುಕು ದೊಡ್ಡದು ಎಂದು ನಂಬಿ ಬರೆದು, ಬರವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಆತ್ಮಸುಖವನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿದ ಚದುರಂಗರು ನವೋದಯದ ಉದಾರ ಮಾನವತಾವಾದಿ ಆದರ್ಶಗಳಿಂದ ಪ್ರೀರಿತರಾಗಿ ಬರಹ ಲೋಕ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದರು. ಸ್ವಭಾವ ಸಹಜವಾಗಿದ್ದ ಕಥನಶಕ್ತಿಯಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಜೀವಾನುಭವದ ಪಾಕವನ್ನು ಸಣ್ಣಕತೆಗಳಲ್ಲಿ ಮೂಡಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಮಾಸ್ತಿ ಕಥನ ಪರಂಪರೆಯ ಪ್ರಭಾವ ಚದುರಂಗರ ಆರಂಭಿಕ ಕಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿದ್ದರೂ ಪ್ರಗತಿಶೀಲತೆಯ ಒಲವು ಅವರ ಒಟ್ಟು ಸಾಹಿತ್ಯದ ಕೇಂದ್ರ ಪ್ರಜ್ಞೆಯಾಗಿದೆ.

೧೯೪೦ರಲ್ಲಿ ಸಣ್ಣಕತೆಯ ಮೂಲಕ ಸಾಹಿತ್ಯ ರಚನೆ ಆರಂಭಿಸಿದ ಚದುರಂಗರು ಒಟ್ಟು ೬೦ ಕತೆಗಳು ಪ್ರಕಟಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಸ್ವಪ್ನ ಸುಂದರಿ, ಶವದ ಮನೆ, ಇಣುಕು ನೋಟ, ಮೃಗಯಾ ಇವರ ಪ್ರಮುಖ ಕಥಾ ಸಂಕಲನಗಳು

ಕೃಷಿಕರ, ಕೂಲಿಕಾರರ, ಬಡವರ ದುಃಖ ದಾರಿದ್ರ್ಯವನ್ನು ಹತ್ತಿರದಿಂದ ಕಂಡಿರುವ ಚದುರಂಗರು ಬಡತನ, ಅಜ್ಞಾನ, ಶೋಷಣೆ ವರ್ಗಭೇದ ಇವುಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಜೀವಂತವಾಗಿ ಚಿತ್ರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ವಾಸ್ತವ ಆದರ್ಶಗಳ ದ್ವಂದ್ವವಿನ್ಯಾಸದಲ್ಲಿ ಸಂಕೀರ್ಣವಾಗಿರುವ ಬದುಕಿನ ಸತ್ಯಗಳನ್ನು ಅಪಾರ ಜೀವನ ಶ್ರದ್ಧೆ ಮತ್ತು ನಿಷ್ಠುರ ಪ್ರಾಮಾಣಿಕತೆಯಿಂದ ಶೋಧಿಸುವ ಚದುರಂಗರು, ಜೀವನವನ್ನು ಕುತೂಹಲದಿಂದ ಧೈರ್ಯದಿಂದ ನೋಡಿ ತಮ್ಮ ಅನುಭವವನ್ನು ಬರೆದಿಡಲೆತ್ನಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಲೇಖಕರಲ್ಲಿರಬೇಕಾದ ಮುಖ್ಯ ಗುಣವೆನ್ನಬಹುದಾದರೆ ಚದುರಂಗದಲ್ಲಿ ಆ ಗುಣವಿದೆ. ಹೇಳಬೇಕಾಗಿರುವುದನ್ನು ಯಾರು ಏನೆಂದರೂ ಹೇಳಿಯೇ ತೀರುತ್ತೇನೆ ಎಂಬ ಹಟವಿದೆ.

ಬಹುಪಾಲು ಪ್ರಗತಿಶೀಲ ಸಾಹಿತಿಗಳ ಪ್ರಮುಖ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಯ ಪ್ರಕಾರ ಕಾದಂಬರಿ. ಚದುರಂಗರು ೪ ಕಾಂದಂಬರಿಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದ್ದಾರೆ.ಸರ್ವಮಂಗಳಾ, ವೈಶಾಖ, ಹೆಜ್ಜಾಲ, ಉಯ್ಯಾಲೆ ಚದುರಂಗರ ಗ್ರಾಮೀಣ ಬದುಕಿನ ಗಾಢ ಅನುಸಂಧಾನದ ಫಲರೂಪಿ ರಚನೆಗಳು. ನಾಟಕಕಾರರಾಗಿಯೂ ಚದುರಂಗರು ಸಾಮಾಜಿಕ ಪ್ರಜ್ಞೆಯನ್ನು ಹರಿತಗೊಳಿಸಲು ಯತ್ನಿಸಿದರು. ಕುಮಾರರಾಮ, ಇಲಿಬೋನು, ಬಿಂಬ ಪ್ರಕಟಿತ ನಾಟಕಗಳು.

ತಮ್ಮ ಬರಹದಲ್ಲಿ ತೋರಿದ ಶುಚಿ-ರುಚಿ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ತಮ್ಮ ಬದುಕಿನಲ್ಲಿಯೂ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದ ಚದುರಂಗರು ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಲೋಕದ ವಿಶೇಷ ಮನ್ನಣೆಗೆ ಪಾತ್ರರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಚದುರಂಗರಂತಹ ಲೇಖಕರು ಮತ್ತೆ ಬರಬಹುದು, ಉತ್ತಮರಾದವರೂ ಬರಬಹುದು, ಆದರೆ ಅವರಿಗಿಂತ ಉತ್ತಮವಾದ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಬರಲಾರರು, ಸ್ನೇಹ ಸರಸ, ಸಜ್ಜನಿಕೆ ಅವರಿಗೆ ವಿಶಿಷ್ಟವಾದವು. ಸ್ನೇಹಿತರಿಗಾಗಿ ಏನು ಮಾಡಲೂ ಅವರು ಸಿದ್ಧರಿದ್ದವರು ಎಂದು ಹಾ ಮಾ ನಾಯಕರ ನುಡಿ.

ಬರಹವನ್ನು ಬದುಕಿನಷ್ಟೇ ಗಾಢ್ವಾಗಿ ಪ್ರೀತಿಸಿದ ಚದುರಂಗರು ಬರಹವನ್ನು ಆತ್ಮಸಂಗಾತಿಯಂತೆ ಪೋಷಿಸಿದರು. ೮೨ ವರ್ಷಗಳ ಧೀಮಂತ ಬದುಕನ್ನು ಪೂರೈಸಿ ೧೯೯೮ರಲ್ಲಿ ನಿಧನರಾದರು.

ಕೃಪೆ:
ಕನ್ನಡ ದೀಪಗಳು
ಸಂಪಾದಕರು: ಮೋಹನ ನಾಗಮ್ಮನವರ
ಪ್ರಕಾಶಕರು: ಕರ್ನಾಟಕ ವಿದ್ಯಾವರ್ಧಕ ಸಂಘ, ಧಾರವಡ

ಎನ್ಕೆ ಕುಲಕರ್ಣಿ

ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಇನ್ನೂ ಅಷ್ಟಾಗಿ ದೂರದರ್ಶನ ಗೊತ್ತೇ ಇರದಿದ್ದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಮಾಧ್ಯಮ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿಯೇ ಅತ್ಯಂತ ತ್ವರಿತವಾಗಿ ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಮೂಲಕ ಚಂದ್ರನ ಮೇಲೆ ಮಾನವ ಇಳಿದ ಸಂಗತಿಯನ್ನು ಭಾರತದ ಯಾವುದೇ ಭಾಷೆ, ಪ್ರಾಂತ ಮಾಡದ ದಾಖಲೆಯನ್ನು ಮಾಡಿದ್ದು ಧಾರವಾಡ ಆಕಾಶವಾಣಿ ಕೇಂದ್ರ, ಇದರ ರೂವಾರಿ ನಮ್ಮ ನಾನಿಕಾಕಾ.
ನೀಲ್ ಆರ್ಮ್ ಸ್ಟ್ರಾಂಗ್ ಚಂದ್ರನ ಮೇಲೆ ಮೊದಲ ಹೆಜ್ಜೆ ಇಟ್ಟ ಕೂಡಲೇ ರಾತ್ರಿ ೯ರ ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ವಾರ್ತೆಯಲ್ಲಿ ಈ ವಿಷಯ ಘೋಷಿಸಿದ ಕೆಲವೇ ನಿಮಿಷಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ಗಂಟೆ ಅವಧಿಯ ‘ತಿಂಗಳ ಲೋಕದ ಅಂಗಳಕೇರಿ’ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ರಾತ್ರಿ ೯.೩೦ಕ್ಕೆ ಧಾರವಡ ಕೇಂದ್ರದಿಂದ ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡಿದ ಕೀರ್ತಿ ಎನ್ಕೆಗೆ ಸೇರುತ್ತದೆ. ಯಾವ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಾದರೂ ಚಂದ್ರನ ಮೇಲೆ ಇಳಿಯಬಹುದು ಎಂದು ಗೊತ್ತಾದ ಕೂಡಲೇ ಪುರಾಣಗಳಲ್ಲಿ, ಕಾವ್ಯಗಳಲ್ಲಿ, ವಿಜ್ಞಾನ ಇತ್ಯಾದಿಗಳಲ್ಲಿ ಚಮ್ದ್ರನ ಬಗ್ಗೆ ಸಿಕ್ಕುವ ಮಾಹಿತಿಗಳನ್ನೆಲ್ಲಾ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ ಒಂದು ಸುಂದರವಾದ ರೂಪಕವನ್ನು ಬರೆದವರು ಎನ್ಕೆ. ದೆಹಲಿಯಿಂದ ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ಸಮಾಚಾರದಲ್ಲಿ ಚಂದ್ರನ ಮೇಲೆ ಮಾನವನ ಹೆಜ್ಜೆಯ ವಾರ್ತೆ ಪ್ರಸಾರವಾಗುತ್ತಿದ್ದಂತೆ, ಅವರು ಮೊದಲೇ ತಯಾರಿಸಿದ್ದ ರೂಪಕಕ್ಕೆ ಮಂಗಳ ಗೀತಿಯನ್ನು ಹಾಕಿ ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡಿದರು. ಭಾರತದ ಇನ್ನಾವ ಆಕಾಶವಾಣಿ ಕೇಂದ್ರವು ಮಾಡದ ಈ ಕೆಲಸವನ್ನು ಎನ್ಕೆ ಮಾಡಿದರು.
ಎನ್ಕೆ ಬಹುಶೃತ ಪಂಡಿತರು, ಕವಿಗಳು, ನಾಟಕಕಾರರು, ವಿಮರ್ಶಕರು, ಕಾದಂಬರಿಕಾರರು ಮೇಲಾಗಿ ಸಹೃದಯಿಗಳು. ಎನ್ಕೆ ಅಂದರೆ ನಾರಯಣ ಜನಿಸಿದ್ದು ೧೯೧೩, ಗದಗಿನಲ್ಲಿ. ೧೯೩೨ರಲ್ಲಿ ಇವರ ಮದುವೆ ಇಂದಿರಾಬಾಯಿ ಅವರೊಂದಿಗೆ ನಡೆಯಿತು. ೧೯೩೬ರಲ್ಲಿ ಕರ್ನಾಟಕ ಕಾಲೇಜಿನಿಂದ ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಬಿ.ಎ. ಆನರ್ಸ್ ಜೊತೆ ವಿದ್ಯಾರಣ್ಯ ಪಾರಿತೋಷಕ ಲಭಿಸಿತು. ೧೯೩೮ರಲ್ಲಿ ಸಾಂಗ್ಲಿಯ ವಿಲ್ಲಿಂಗ್ಟನ್ ಕಾಲೇಜಿನಿಂದ ಕನ್ನಡ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತದಲ್ಲಿ ಎಂ.ಎ ಪದವಿ ಪಡೆದು ಗದಗಿನ ವಿದ್ಯಾದಾನ ಸಮಿತಿಯಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಕರಾದರು. ೧೯೪೦ರಲ್ಲಿ ವಸಂತ ಮಾಸಪತ್ರಿಕೆಯ ಸಂಪಾದಕರಾಗಿ ಅತ್ಯಂತ ಉತ್ತಮ ಮಾಸಪತ್ರಿಕೆಯನ್ನು ಓದುಗರಿಗೆ ನೀಡಿದರು.
೧೯೪೬ ಎನ್ಕೆ ಅವರ ಬದುಕು ಬಹುದೊಡ್ಡ ತಿರುವು ಪಡೆದ ವರ್ಷ. ಈ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಮುಂಬೈ ಸರಕಾರದ ಲೋಕಿರಾಜ್ಯ ಎಂಬ ವಾರ್ತಾ ಪತ್ರಿಕೆಯ ಕನ್ನದ ಸಹಾಯಕ ಸಂಪಾದಕರಾಗಿ ಕೆಲವು ದಿನ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು. ಅದೇ ವರ್ಷ ಮುಂಬೈನ ಆಕಾಶವಾಣಿ ನಿಲಯದ ಉದ್ಘೋಷಕರಾಗಿ ನಿಯುಕ್ತಿಗೊಂಡರು. ಆ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಪಂಪಾ ಪಿಕ್ಚರ್ಸನ ಚಂದ್ರಹಾಸ ಚಲನಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ಚಿತ್ರಕಥೆ ಮತ್ತು ಸಂಭಾಷಣೆಗಳನ್ನು ಬರೆದರು. ಬೆಳ್ಳಿಯ ಹಬ್ಬ ವೆಂಬ ಎಕಾಂಕಿ ನಾಟಕಗಳ ಸಂಗ್ರಹ ಪ್ರಕಟಮಾದಿದರು. ೧೯೪೪ ರಲ್ಲಿ ಅವರ ಪ್ರಥಮ ಕಾದಂಬರಿ ಸಾವಿನ ಉಡಿಯಲ್ಲಿ ಓದುಗರ ಗಮನ ಸೆಳೆದಿತ್ತು. ಇವರು ಪ್ರತಿನಿತ್ಯ ಮುಂಬೈ ಆಕಾಶವಾಣಿ ಕೇಂದ್ರದಿಂದ ೨೦ ನಿಮಿಷಗಳ ಕಾಲ ಗ್ರಾಮೀಣ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಆವಾಗಲೇ ಈ ಭಾಗದ ಅನೇಕ ಸಾಹಿತಿ, ಕಲಾವಿದರನ್ನು ಆಕಾಶವಾಣಿಗೆ ಪರಿಚಯಿಸಿದರು. ಧಾರವಾಡದ ಆಕಾಶವಾಣಿ ಬೆಳವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಬಹುದೊಡ್ಡ ಪಾತ್ರವಹಿಸಿ, ಅವರ ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಧ್ವನಿಮೂಲಕ ಮನೆ ಮಾತಾದರು. ಕುಮಟಾ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಮ್ಮೇಳನದಲ್ಲಿ ಅವರನ್ನು ಸನ್ಮಾನಿಸಲಾಯಿತು. ಬೆಂಗಳೂರು ಆಕಾಶವಾಣಿಯ ನಾವು ನಮ್ಮವರು, ವೀರವಾಣಿ ಅತ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಾವದು. ೧೯೬೯ರಲ್ಲಿ ಗಾಂಧೀಜಿಯವರ ಜನ್ಮ ಶತಾಬ್ದಿ ಅಂಗವಾಗಿ ಎನ್ಕೆ ರಚಿಸಿದ ಮುಕ್ತಳಾದಳೋ ಭಾರತಮಾತಾ ಇದು ಗಾಂಧೀ ಗೀತಾ ಎಂದು ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುವ ೭೪ ಗಾಂಧೀ ಗೀತೆಗಳನ್ನು ಹಾಡುಗಳ ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡಿದರು. ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ನಾಟಕ ಮಾಲಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಪಲ್ಲವಿ, ಕವಿ ಜಿರಂಜೀವಿ, ಬಿಡುಗಡೆಯ ಬೇಡಿ ಒಂಟಿ ಧ್ವನಿ ಮುಂತಾದ ನಾಟಕಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿ ಕೇಳುಗರನ್ನು ಸೆಳೆದ ಅಪರೂಪದ ಪ್ರಯೋಗಗಳಾದವು.
ಕರ್ಮವೀರ ವಾರಪತ್ರಿಕೆಗೆ ಅಂಕಣ ಲೇಖಕರಾಗಿ, ಸಲಹಾಗಾರರಾಗಿ ಕೆಲಸ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿ ಮೂರು ತಲೆಮಾರು ಧಾರಾವಾಹಿಯಾಗಿ ಪ್ರಕಟಮಾಡಿದರು. ರಾಷ್ಟ್ರೋತ್ಥಾನ ಪ್ರಕಟಿಸಿದ ಬಂಕಿಮ ಚಂದ್ರರ ಜೀವನ ಚರಿತ್ರೆ, ಕನ್ನಡ ಹಾಗೂ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ನಲ್ಲಿ ಬಂತು. ಭಾರತೀಯ ಧರ್ಮ ಪರಂಪರೆ, ಸಾವಿರದ ವರಕವಿ ಬೇಂದ್ರೆ, ನಾದ ಸಂವಾದ, ನಾನಿಯ ನೆನಹುಗಳು ಸಂಗೀತ ಪುಂಗವ ಸವಾಯಿ ಗಂಧರ್ವ, ಹೀಗೆ ಅನೇಕ ಕೃತಿಗಳು ಬೆಳಕು ಕಂಡವು.
೧೯೮೨ರಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯ ಅಕಾಡಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ೮೩ ರಲ್ಲಿ ನಾನಿಕಾಕಾ – ಎನ್ಕೆ ಬದುಕು-ಬರಹ ಪ್ರಕಟಣೆ, ೯೮ ರಲ್ಲಿ ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯೋತ್ಸವ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ೯೨ ರಲ್ಲಿ ದಾವಣಗೆರೆ ಅಖಿಲ ಭಾರತ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಮ್ಮೇಳನದಲ್ಲಿ ಸನ್ಮಾನ, ಹೀಗೆ ಹತ್ತುಹಲವು ಸನ್ಮಾನಗಳು ಇವರನ್ನು ಆರಿಸಿಬಂದವು. ಇವರು ೨೦೦೫ ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೩ರಂದು ಇಹಲೋಕದ ಪ್ರಯಾಣ ಮುಗಿಸಿದರು.

ಕೃಪೆ:
ಕನ್ನಡ ದೀಪಗಳು
ಸಂಪಾದಕರು: ಮೋಹನ ನಾಗಮ್ಮನವರ
ಪ್ರಕಾಶಕರು: ಕರ್ನಾಟಕ ವಿದ್ಯಾವರ್ಧಕ ಸಂಘ, ಧಾರವಡ

ಬೀಚಿ

ಕನ್ನಡಿಗರಿಗೆಲ್ಲ ಬೀಚಿ ಎಂದು ಪರಿಚಿತರಾಗಿರುವ ರಾಯಸಂ ಭೀಮಸೇನರಾಯರು ಬಳ್ಳಾರಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಹರಪನಹಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿ ೧೯೧೪ರ ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೩ ರಂದು ಜನಿಸಿದರು. ಚಿಕ್ಕಂದಿನಲ್ಲಿಯೇ ತಂದೆ ತಾಯಿಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡು, ಸೋದರಮಾವನ ಆಶ್ರಯದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದರು. ಅವರ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ ಮೆಟ್ರಿಕ್ ಪರೀಕ್ಷೆಯವರೆಗೆ ಮಾತ್ರ ಸೀಮತವಾದರೂ ಕನ್ನಡ ಹಾಗೂ ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಅವರು ನಿರರ್ಗಳವಾಗಿ ಭಾಷಣ ಮಾಡಬಲ್ಲವರಾಗಿದ್ದರು. ಭೀಮಸೇನರಾಯರು ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಸಬ್ ಮ್ಯಾಜಿಸ್ಟ್ರೇಟರ ಕಛೇರಿಯಲ್ಲಿ ಹಂಗಾಮಿ ಅಟೆಂಡರ್ ಆಗಿ ನೌಕರಿ ಆರಂಭಿಸಿದರು. ನಂತರ ಪೋಲೀಸ್ ಇಲಾಖೆಯಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾಂಪ್ ಕ್ಲರ್ಕ್ ಆಗಿ ಸೇರಿಕೊಂಡು, ೧೯೬೮ರಲ್ಲಿ ಸಿ.ಐ.ಡಿ ವಿಭಾಗದ ಸೂಪರಿಡೆಂಡೇಂಟ್ರಾಗಿ ನಿವೃತ್ತಿವರೆಗೂ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು.

ತಿಂಮನ ತಲೆ ಬೀಚಿಯವರ ಬಹಳ ಜನಪ್ರಿಯ ಕೃತಿ. ಇದು ಮೊದಲು ಪ್ರಕಟವಾಗಿದ್ದು ೧೯೬೦ರಲ್ಲಿ. ಈ ಕೃತಿ ಎಷ್ಟು ಜನಪ್ರಿಯವಾಯಿತೆಂದರೆ ಅಲ್ಪಾವಧಿಯಲ್ಲಿಯೇ ಇದು ಹತ್ತಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಮುದ್ರಣ ಕಂಡಿತು. ತಿಂಮ ಬೀಚಿಯವರು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದ ಪಾತ್ರ. ಈ ಪಾತ್ರಕ್ಕೆ ಆಧಾರವಾದದ್ದು ಹೆಸರಾಂತ ಆಂಗ್ಲ ಕಾದಂಬರಿಕಾರ ವುಡ್ಹೌಸ್ನ ಜೀವ್ಸ್ ಎಂಬ ಪಾತ್ರ. ತಿಂಮ ನಮ್ಮೆಲ್ಲರ ಗುಣಾವಗುಣಗಳನ್ನು ಯಥಾವತ್ತಾಗಿ ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುವ ಬುದ್ಧಿವಂತ ಕನ್ನಡಿಗ. ಬೀಚಿಯವರು ದೈಹಿಕವಾಗಿ ನಮ್ಮಿಂದ ದೂರವಾಗಿದ್ದರೂ ಅವರ ಪ್ರತಿನಿಧಿ ತಿಂಮ ಕನ್ನಡಿಗರ ಮನದಲ್ಲಿ ಎಂದೆಂದಿಗೂ ಜೀವಂತವಾಗಿರುತ್ತಾನೆ. ಮೂರುವರೆ ದಶಕದ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸೇವೆಯಲ್ಲಿ ಬೀಚಿಯವರು ೬೫ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಕೃತಿಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದ್ದಾರೆ. ರೇಡಿಯೋ ನಾಟಕಗಳ ರಚನೆ ಅವರ ಸಾಹಿತ್ಯ ರಚನೆಯ ಹೆಚ್ಚು ಪಾಲು ಪಡೆದಿದೆ.
ತಿಂಮನ ತಲೆ, ಬೆಳ್ಳಿ ತಿಂಮ ೧೦೮ ಹೇಳಿದ, ಹನ್ನೊಂದನೇ ಅವತಾರ, ದಾಸಕೂಟ, ಖಾದಿ ಸೀರೆ, ನನ್ನ ಭಯಾಗ್ರಫಿ ಮೊದಲಾದ ಅನೇಕ ಕೃತಿಗಳನ್ನು ಬೀಚಿ ನಮಗೆ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ.
ಬೀಚಿಯವರ ಬಹು ಚರ್ಚಿತ ಕಾದಂಬರಿಯೆಂದರೆ ದಾಸಕೂಟ ಮತ್ತು ಖಾದಿ ಸೀರೆ. ಅವರ ಭಯಾಗ್ರಾಫಿಯಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಒಂದು ಗಂಭೀರವಾದ ಆಲೋಚನೆ ಹೀಗಿದೆ: ಒಂದು ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ನೋಡುವುದಾದರೆ ಬರಹಗಾರನಾಗುವುದೇ ಅಪಾಯದ ಕೆಲಸ ಎನಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಸತ್ಯ ನನಗೆ ಹೊಳೆದುದು ತುಂಬ ತಡವಾಗಿ. ಕುಡಿತದಂತೆ ಬರೆಯುವುದೂ ಒಂದು ಬಿಡಿಸಲಾಗದ ಚಟವಾದ ನಂತರ. ಕುಡಿತವನ್ನು ದೂರ ಮಾಡಿದ್ದೇನೆ, ಆದರೆ ಬರೆತ? ಪ್ರಾಯಶ: ಬರೆಯುತ್ತಲೇ ಸಾಯುತ್ತೇನೆ.
ಹಾಸ್ಯ ಬರಹಗಾರರಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೇ ಬೀಚಿ ಉತ್ತಮ ಭಾಷಣಕಾರರೂ ಆಗಿದ್ದರು. ಅವರ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ಸಹಜತೆ ಇರುತ್ತಿತ್ತು. ಲೇವಡಿ ಮಾಡಲು ಅವರು ಸರಕಾರಿ ನೌಕರರಾಗಿಯೂ ಸರಕಾರಿ ಇಲಾಖೆಯನ್ನೇ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಗುರಿಯಾಗಿರಿಸಿಕೊಂಡಿರುತ್ತಿದ್ದರು. ಸಭೆಗಳಲ್ಲಿ ಅವರು ಮಂತ್ರಿಗಳನ್ನೂ ಕೂಡ ಛೇಡಿಸದೇ ಬಿಡುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಅದು ಬೀಚಿ ಮೋಡಿ.

ಕನ್ನಡಾ ಸಾಹಿತ್ಯಕ್ಕೆ ಬೀಚಿ ಅವರ ಕಾಣಿಕೆ ಅವಿಸ್ಮರಣೀಯ. ಹಾಸ್ಯ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪ್ರಕಾರದಲ್ಲಿ ಬೀಚಿ ಅವರ ಕೃತಿಗಳು ಅನುಗಾಲ ನೆಲೆ ನಿಲ್ಲಬಲ್ಲ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಪಡೆದಿವೆ. ಗೌರೀಶ್ ಕಾಯ್ಕಿಣಿ ಬೀಚಿಯವರ ಬಗ್ಗೆ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ: ಬೀಚಿ ಹಾಸ್ಯ ಬರಿ ಕಚಗುಳಿಯಿಡುವ ಕರಡಿ ಕುಣಿತವಲ್ಲ. ಇದರ ಉದ್ದೇಶ ಇನ್ನೂ ಪ್ರಖರ. ಅವರ ಹಾಸ್ಯಕ್ಕೆ ಒಂದು ಬಲಿಷ್ಟವಾದ ವ್ಯಾಪಕವಾದ ತಳಹದಿಯಿದೆ. ಲೋಕದ ಡೊಂಕನ್ನು ಮಾತ್ರ ಎತ್ತಿ ತೋರಿಸಿ ಸಮಾಧಾನ ಪಡುವುದಿಲ್ಲ, ಅದನ್ನು ತಿದ್ದಬೇಕು ಎಂದು ಅವರು ನಮ್ಮ ಕಣ್ಣು ತಿವಿಯುತ್ತಾರೆ. ಇವರು ಪ್ರತಿಷ್ಠೆಯ ಪರಿವೆಯಿಲ್ಲ. ಪಟ್ಟ ಭದ್ರರ ಅಳುಕಿಲ್ಲ. ಅವರ ಆರಾಧ್ಯದೈವ ಮಾನವೀಯತೆ.

ಕೃಪೆ:
ಕನ್ನಡ ದೀಪಗಳು
ಸಂಪಾದಕರು: ಮೋಹನ ನಾಗಮ್ಮನವರ
ಪ್ರಕಾಶಕರು: ಕರ್ನಾಟಕ ವಿದ್ಯಾವರ್ಧಕ ಸಂಘ, ಧಾರವಡ

ಮಲ್ಲಾಬಾದಿ ವೀರಭದ್ರಪ್ಪ

ಎಸ್.ಎಸ್.ಎಲ್.ಸಿ ಗೆ ಓದು ನಿಲ್ಲಿಸಿದ ವ್ಯಕ್ತಿಯೊಬ್ಬ ತನ್ನ ಪರಿಶ್ರಮದಿಂದ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ವಿದ್ವಾಂಸರೂ ತಲೆದೂಗುವಂತೆ ಹಳಗನ್ನಡ, ನಡುಗನ್ನಡಗಳ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ ಮಾಡುವುದು ಸಣ್ಣ ಮಾತೇನಲ್ಲ. ಪುರಾತನ ಕೃತಿಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ, ಶೋಧಿಸಿ, ಪ್ರಕಟಿಸುವ ಸಾಹಸಕ್ಕೂ ಕೈಯಿಕ್ಕಿ ಸೈ ಎನಿಸಿಕೊಂಡವರು ಮಲ್ಲಾಬಾದಿ ವೀರಭದ್ರಪ್ಪನವರು. ಧಾರವಾಡದ ಲಿಂಗಾಯತ ವಿದ್ಯಾಭಿವೃದ್ಧಿ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಮಿತಿಯ ಪ್ರಚಾರಾಧಿಕಾರಿಯಾಗಿ, ಆ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಘನತೆಯನ್ನು ತಂದು ಕೊಡುವುದರಲ್ಲಿ ಇವರ ಪಾತ್ರ ಗುರುತರವಾದುದು. ಬದುಕಿನ ಕೊನೆಯ ದಿನದವರೆಗೂ ಬಡತನವನ್ನೇ ಹಾಸುಂಡು, ಹೊದೆದು ಕೊಂಡಿದ್ದ ಅವರ ಬದುಕು ಮಾತ್ರ ಸಾಹಿತ್ಯಕವಾಗಿ, ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕವಾಗಿ ಶ್ರೀಮಂತವಾಗಿತ್ತು.
ಲಿಂಗಾಯತ ವಿದ್ಯಾಭಿವೃದ್ಧಿ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಅಂಗವಾದ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಮಿತಿಯ ಪ್ರಚಾರಾಧಿಕಾರಿಯಾಗಿ ೩೫ ವರ್ಷ ಅಖಂಡ ಸೇವಾಮನೋಭಾವದಿಂದಲೇ ದುಡಿದು, ಆ ಸಂಸ್ಥೆಗೊಂದು ಹೆಸರು ತಂದುಕೊಟ್ಟವರಲ್ಲೊಬ್ಬರು ಮಲ್ಲಬಾದಿಯವರು. ದಣಿವರಿಯದ ದುಡುಮೆಯಿಂದ ಕಾಯಕತ್ವದ ಸಾಕಾರ ಮೂರ್ತಿ ಅವರಾಗಿದ್ದರು.
ಕರ್ನಾಟಕದ ಹಲವು ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಬಸವಣ್ಣನವರನ್ನು ಕುರಿತು ಭಾಷಣದ ಮೂಲಕ ಪ್ರಚಾರ ಮಾಡಿದರು. ಅವರ ಭಾಷಣ ಶೈಲಿ, ಮಾತಿನ ಮೋಡಿಗೆ ಎಂಥೆಂಥವರೇ ಮೆಚ್ಚುಗೆ ವ್ಯಕ್ತ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಅವರ ಸ್ಮರಣಶಕ್ತಿ ಅದ್ಭುತ. ಭಾಷಣದ ರಸಹಾಸ್ಯದ ರಸಿಕತೆಯ ಶೈಲಿ ಮೆಚ್ಚುವಂತಹದ್ದಾಗಿತ್ತು. ಕರ್ನಾಟಕದ ಮೂಲೆಮೂಲೆಗೂ ಹೋಗಿ ಯಾರ್ಯಾರ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಯಾವ ಯಾವ ಕೃತಿಯ ತಾಡೋಲೆ, ಕೋರಿ ಕಾಗದ ಪ್ರತಿಯಿವೆಯೆಂಬುದನ್ನು ತಿಳಿದುಕೊಂಡು ಅದರ ದಾಖಲೆ ಇರಿಸಿದ್ದರು. ಈ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಪ್ರಕಟಣೆಗಳಾದ ಚೆನ್ನಬಸವ ಪುರಾಣ, ಗಿರಿಜಾ ಕಲ್ಯಾಣ, ಪ್ರಭುಲಿಂಗಲೀಲೆ ಮುಂತಾದ ಕೃತಿಗಳಿಗೆ ಬೇಕಾದ ತಾಡೋಲೆ, ಕೋರಿಕಾಗದ ಪ್ರತಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದವರು ಮಲ್ಲಾಬಾದಿಯವರೇ. ಇವರು ಹರಿಹರನ ರಗಳೆಗಳನ್ನು ಎರಡು ಸಂಪುಟಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಪಡಿಸಿದರು. ವೀರಶೈವ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಮೂಲ ಆಕಾರಗಳನ್ನು ಸಂಚರಿಸಿ, ಪತ್ತೆ ಹಚ್ಚಿ ಪಟ್ಟಿ ಮಾಡಿದ್ದರು. ತಾವೇ ವೈಯಕ್ತಿಕವಾಗಿ ಮಹದೇವಿಯಕ್ಕನವರ ವಚನ ಹಾಗೂ ತ್ರಿಪದಿಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡ ಮಹಾದೇವಿಯಕ್ಕನವರ ಸಾಹಿತ್ಯ ಕೃತಿಯನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿ, ಮನೆ ಮನೆಗೂ ಹೋಗಿ ಆ ಕೃತಿಯನ್ನು ಮಾರಾಟ ಮಾದಿದರು. ವಚನ ಸಾಹಿತ್ಯ, ಹರಿಹರ, ರಾಘವಾಂಕ, ಚಾಮರಸ ಮೊದಲಾದವರನ್ನು ಕುರಿತು ಭಾಷಣ ಮಾಡುವುದೆಂದರೆ ಅವರ ಕಂಠ ತುಂಬಿ ಬರುತ್ತಿತ್ತು.
ಅವರು ಪಗಾರಕ್ಕಾಗಿ ನೌಕರಿ ಮಾಡಿದವರಲ್ಲ. ಸಾಹಿತ್ಯ, ಧರ್ಮ, ಸಮಾಜದ ಕಳಕಳಿ ಚಿಂತನೆಗಳಿಂದ ಸೇವೆಗೈದವರು. ದೈವಶ್ರದ್ಧೆ ನಂಬಿಕೆಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆಯೇ ಬದುಕು ನಡೆಸಿದವರು. ೧೯೧೧ರಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ ಇವರು ಮೂಲತಃ ದಾವಣಗೇರಿಯ ದೊಡ್ಡ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಸೇರಿದವರು. ಬಸವಗೀತೆ, ಅಕ್ಕನಗೀತೆ, ಮಲುಹಣದೇವ ಚರಿತ್ರೆ, ನಂಬಿಯಣ್ಣನ ರಗಳೆ, ಹಂಪೆಯ ಹರಿಹರನ ರಗಳೆ ಇವು ಅವರ ಮಹತ್ವದ ಕೃತಿಗಳು.

ಕೃಪೆ:
ಕನ್ನಡ ದೀಪಗಳು
ಸಂಪಾದಕರು: ಮೋಹನ ನಾಗಮ್ಮನವರ
ಪ್ರಕಾಶಕರು: ಕರ್ನಾಟಕ ವಿದ್ಯಾವರ್ಧಕ ಸಂಘ, ಧಾರವಡ

ಪ್ರೊ. ಭೂಸನೂರಮಠ

ಪ್ರೊ. ಭೂಸನೂರಮಠರು ಒಬ್ಬ ನಿಷ್ಠಾವಂತ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರು, ಪರಿಶ್ರಮ ಪ್ರವೃತ್ತಿ, ಚಿಂತನಶೀಲತೆ, ಇವನ್ನೆಲ್ಲ ಸೇರಿಸಿ ಎರಕ ಹೊಯ್ದಂತಿದ್ದವರು. ಅವರು ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕ ವೃತ್ತಿಗೆ ಮಾನವ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವಕ್ಕೆ ಹೊಸಕಳೆಯನ್ನು ತಂದು ಕೊಟ್ಟವರು. ೧೯೧೦, ೭ನೇ ನವೆಂಬರನಲ್ಲಿ ಇಂದಿನ ಗದಗ ಜಿಲ್ಲೆಗೆ ಸೇರಿದ ರೋಣ ತಾಲೂಕಿನ ನಿಡಗುಂದಿ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಇವರ ಜನನವಾಯಿತು. ಬಾಲ್ಯದಿಂದಲೂ ಕಲಿಸಿದರೆ ಕಲಿವ ಸ್ವಭಾವ ಇವರದ್ದಾಗಿದ್ದಿರಲಿಲ್ಲ, ನನ್ನೊಳಗಿಂದಲೆ ನನಗೆ ತಿಳುವಳಿಕೆ ಮೂಡಬೇಕು, ಇದು ನನ್ನ ವಿಶ್ವಾಸ, ಏಕೈಕ ನಿಷ್ಠೆ ಎಂಬ ಭಾವ ಇವರಲ್ಲಿ ಬಲವಾಗಿ ಮೂಡಿಬರಲು ಕಾರಣರಾದವರು ತಂದೆ ಶಿವಮೂರ್ತಯ್ಯ ಮತ್ತು ತಾಯಿ ರಾಚಮ್ಮನವರು.

ಬಾಲ್ಯದಿಂದಲೇ ಇವರಿಗೆ ಗಣಿತ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ಆಸಕ್ತಿ. ಆ ಚುರುಕು ಬುದ್ಧಿ ಹಳ್ಳಿಗಳಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿದ್ದ ಬಾಯಿಲೆಕ್ಕಗಳಿಗೆಲ್ಲ ಆಹ್ವಾನವನ್ನೇ ಒಡ್ಡಿತ್ತು. ಗದಗಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಿಕ್ಷಣ, ಅಲ್ಲೇ ಸಂಸ್ಕೃತ ಪಾಠಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಸಂಸ್ಕೃತ ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಿ, ಗಳಗನಾಥರ ಕಾದಂಬರಿ, ಜೈಮಿನಿಭಾರತ, ರಾಜಶೇಖರವಿಳಾಸ ಮೊದಲಾದವುಗಳನ್ನು ಓದಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರು. ೧೯೩೧ ರಲ್ಲಿ ಉಚ್ಚವರ್ಗದಲ್ಲಿ ಮೆಟ್ರಿಕ್ ಪರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಉತ್ತೀರ್ಣರಾದರು. ಗಣಿತದಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿಯಿದ್ದರೂ ದೃಷ್ಟಿದೋಷದಿಂದ ಕಲಾ ವಿಷಯವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡರು. ಮೇಘದೂತ, ಪಂಪಭಾರತವನ್ನು ಓದಿ, ಎಲ್ಲ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಸ್ವಂತ ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳುವ ಹವ್ಯಾಸದಿಂದ ನನ್ನ ಅಭ್ಯಾಸಕ್ಕೆ ಕಳೆಯೇರಿತು ಎಂದು ಅವರೇ ಹೇಳಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ.

ಶಿಕ್ಷಕ ವೃತ್ತಿ ಪವಿತ್ರವಾದುದು, ಇಲ್ಲಿ ಸಿಗುವ ಸುಖವೇ ಬೇರೆ ಎಂದು ನಂಬಿದ್ದರೂ, ಅವರಿಗೆ ೧೯೩೬ರಲ್ಲಿ ಕರ್ನಾಟಕ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ಅರೆ ಅವಧಿ ಅಧ್ಯಾಪಕರಾಗಿ ಸೇರಿದರು. ನಂತರ ಲಿಂಗರಾಜು ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರಾಗಿ ಸೇರಿದರು. ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಪಾಠಗಳು ಅದ್ಭುತ, ಹೇಳ್ತಾ ಹೇಳ್ತಾ ಎಲ್ಲೋ ಒಂದು ಚೂರು ವಚನಕಾರ, ಶೂನ್ಯಸಂಪಾದನೆಯ ಉಲ್ಲೇಖ ಬಂದಿತೆಂದರೆ, ವಚನಕಾರರು, ಸಂಸ್ಕೃತ ಸಾಹಿತ್ಯ, ವಿಜ್ಞಾನ ಇವೆಲ್ಲವನ್ನು ಸೇರಿಸಿ ವಿಷಯವನ್ನು ಕಟ್ಟುತ್ತಾ ಸಾಗುತ್ತಿದ್ದರು. ಇಂಥ ಕೆಲವು ಕ್ಲಾಸುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿದರೆ ಸಾಕು, ಧನ್ಯ ಎನಿಸುತಿತ್ತು. ಅವರು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಲ್ಲಿ ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸವನ್ನು ಮೂಡಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಜ್ಞಾನದ ಹಸಿವನ್ನು ಕೆರಳಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಇವರ ಉಪಕೃತರಾದವರಲ್ಲಿ ಡಾ| ಆರ್.ಸಿ ಹಿರೇಮಠ್, ಚಂದ್ರಶೇಖರ ಕಂಬಾರ, ಮೊದಲಾದವರು.

೧೯೪೫ರಲ್ಲಿ ಘನಮಠಾರ್ಯರ ತತ್ವಪದಗಳನ್ನು ಭಕ್ತಿಸುಧಾಸರ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಸಂಪಾದಿಸಿದರು. ಮೋಳಿಗೆ ಮಾರಯ್ಯ ಮತ್ತು ರಾಣಿ ಮಹಾದೇವಿಯವರ ವಚನಗಳು, ಮೋಳಿಗೆಯ್ಯನ ಪುರಾಣ ಎಂಬ ಸಂಪಾದಿತ ಕೃತಿಗಳೂ, ಕಾಶ್ಮೀರದಿಂದ ಕಲ್ಯಾಣಕ್ಕೆ, ಲಿಂಗಲೀಲಾವಿಲಾಸ ಚಾರಿತ್ರ ಹೀಗೆ ಹಲವಾರು ಕೃತಿಗಳು ಇವರಿಂದ ಹೊರಬಂದಿವೆ. ಬಸವಣ್ಣನವರ ಷಟ್ಸ್ಥಲದ ವಚನಗಳು ಕೃತಿಯ ಸಂಪಾದನೆಯಿಂದ ಇವರ ಹೆಸರು ಚಿರಸ್ಥಾಯಿಯಾಗಿರುವಂತೆ, ಪ್ರಭುದೇವರ ಶೂನ್ಯಸಂಪಾದನೆಯನ್ನು ಸಂಪಾದಿಸಿ ಅವರ ಹೆಸರು ಪ್ರಖ್ಯಾತವಾಗಿದೆ. ೧೯೬೫ರಲ್ಲಿ ಸರಕಾರದ ಕೋರಿಕೆ ಮೇರೆಗೆ ೬೬ ಶರಣರ ೨೧೩೯ ವಚನಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ ಕೊಟ್ಟರು, ಅವನ್ನು ವಿಶ್ವಪ್ರಪಂಚ, ಅಜ್ಞಾನ, ಮಾನವಜೀವನ ಮುಂತಾಗಿ ೨೧ ವಿಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಹಂಚಲಾಗಿದೆ. ೨೦ನೇ ಶತಮಾನದ ಮಹಾಕಾವ್ಯಗಳಲ್ಲೊಂದು ಎಂದು ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುವ ೨೦,೦೦೦ ಪಂಕ್ತಿಗಳುಳ್ಳ ಭವ್ಯಮಾನವ ಕಾವ್ಯ ಅವರ ಅಪೂರ್ವ ಸೃಷ್ಟಿ. ವಚನ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಗಾಢ ಪ್ರಭಾವ, ಹರಿಹರನ ಕಾವ್ಯದ ಸೊಗಡು ಇಲ್ಲಿ ದಟ್ಟವಾಗಿ ಕಂಡುಬರುವುದಾದರೂ ಅವೆಲ್ಲವನ್ನು ಸಮರ್ಥವಾಗಿ ಜೀರ್ಣಿಸಿಕೊಂಡು ಇದು ಬೆಳೆದು ನಿಂತಿದೆ.

ಇವರು ಶೂನ್ಯಸಂಪಾದನೆಯ ಆಂಗ್ಲಭಾಷೆಯ ಅನುವಾದಕ್ಕೆ ತೊಡಗಿ ಅದರ ೨,೩, ೪ನೇ ಸಂಪುಟಗಳನ್ನು ಹೊರತಂದರು. ೧೯೮೭ರಲ್ಲಿ ಸೊಲ್ಲಾಪುರದಲ್ಲಿ ಜರುಗಿದ ಗಡಿನಾಡ ಕನ್ನಡಿಗರ ಸಮ್ಮೇಳನದ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ ಮಾಡಿದ ಭಾಷಣದಲ್ಲಿ ಮೊದಲು ನಾವು ಭಾರತೀಯರು ಎಂದಿರುವ ಅವರ ಮಾತು ಅವರ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವಕ್ಕೆ ಹಿಡಿದ ಕನ್ನಡಿಯಾಗಿದೆ. ಆಡಂಬರವಿಲ್ಲದ ಸರಳ ಜೀವನ ನಡೆಸಿದರು. ಸಾಹಿತ್ಯವೆ ಸಂಸಾರ, ಆಧ್ಯಾತ್ಮ, ಆಚಾರ ಯಾವುದೇ ವಿಷಯದಲ್ಲಿಅದನ್ನು ಕುರಿತು ಮಾತನಾಡುವಾಗ ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಸ್ಪಷ್ಟ ನಿಲುವು ತಳೆದು ಅನ್ಯರನ್ನು ಪ್ರಲೋಭಿಸದ ಸಾತ್ವಿಕ ಸ್ವಭಾವದವರು. ಇವರಿಗೆ ಕೇಂದ್ರ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡಮಿ, ರಾಜ್ಯ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿಗಳಿಂದ ಗೌರವ ದೊರೆತಿದೆ. ಗದುಗಿನ ತೋಂಟದಾರ್ಯ ಮಠವು ಗೌರವ ಎಂಬ ಅಭಿನಂದನ ಗ್ರಂಥವನ್ನು ಸಮರ್ಪಿಸಿ ಕೃತಜ್ಞತೆಯನ್ನು ಸೂಚಿಸಿದೆ. ೧೯೯೧ರಲ್ಲಿ ಇವರು ಇಹಲೋಕದ ಯಾತ್ರೆಯನ್ನು ಮುಗಿಸಿದರು.

ಕೃಪೆ:
ಕನ್ನಡ ದೀಪಗಳು
ಸಂಪಾದಕರು: ಮೋಹನ ನಾಗಮ್ಮನವರ
ಪ್ರಕಾಶಕರು: ಕರ್ನಾಟಕ ವಿದ್ಯಾವರ್ಧಕ ಸಂಘ, ಧಾರವಡ

ಪ್ರೊ. ಸ. ಸ. ಮಾಳವಾಡ

ಪ್ರೊ. ಸ. ಸ. ಮಾಳವಾಡರವರು ಹಿರಿಯ ತಲೆಮಾರಿನ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಲೇಖಕರು. ಸೃಜನಶೀಲ ಬರಹಗಾರರು. ಹಳಗನ್ನಡ, ನಡುಗನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಅನೇಕ ಮಹತ್ವದ ಕೃತಿಗಳನ್ನು ಸಂಪಾದಿಸಿದವರು. ಹೊಸಗನ್ನಡವನ್ನು ತಮ್ಮ ವಿಮರ್ಶಾತ್ಮಕ ಬರಹಗಳಿಂದ ಶ್ರೀಮಂತಗೊಳಿಸಿದವರು.
ಅವರ ಜೀವನ ದೃಷ್ಟಿಯೇ ಅಪರೂಪದ್ದಾಗಿತ್ತು. ಅನಾನುಕೂಲಕ್ಕಿಂದ ಆತ್ಮಗೌರವ ಹೆಚ್ಚಿನದು, ಲಾಭಕ್ಕಿಂತ ನಿಷ್ಠೆ ಹೆಚ್ಚಿನದು ಎಂದು ಅವರು ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದರು. ಸಾಹಿತ್ಯದ ಮೂಲಕ ಬಾಳಿನ ಅರ್ಥವನ್ನು ನಲಿವನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು, ಪಡೆದ ತಿರುಳನ್ನು ಜನತೆಯಲ್ಲಿ ಹರಟಿ ಸಂತೋಷಪಡುವುದು ಅವರ ನಿಲುವಾಗಿತ್ತು.
ಪ್ರೊ. ಮಾಳವಾಡರು ವಿಜಾಪುರ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಗೋವನಕೊಪ್ಪದವರು. ಸಂಗನಬಸಪ್ಪ ಮತ್ತು ಕಾಳಮ್ಮ ದಂಪತಿಗಳಿಗೆ ಹಿರಿಯ ಮಗನಾಗಿ ೧೯೧೦ರಂದು ಜನಿಸಿದರು. ಮನೆಯ ದೇವರಾದ ಸಂಗಮೇಶ್ವರನ ಹೆಸರನ್ನೇ ಸಂಗಪ್ಪ ಎಂದು ಇವರಿಗೆ ಇಡಲಾಯಿತು. ಇವರು ಗೋವನಕೊಪ್ಪದಲ್ಲಿಯೇ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಿಕ್ಷಣ ಮುಗಿಸಿ, ಕೊಲ್ಲಾಪುರದಲ್ಲಿ ಮ್ಯಟ್ರಿಕ್ ಪಾಸಾಗಿ ೧೯೧೯ ರಲ್ಲಿ ಧಾರವಾಡದ ಕರ್ನಾಟಕ ಕಾಲೇಜಿಗೆ ಪ್ರವೇಶ ಪಡೆದರು. ಧಾರವಾಡದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಸಾಹಿತಿಗಳ ಸಂಬಂಧಕ್ಕೊಳಗಾಗಿ ಸಾಹಿತ್ಯಾಸಕ್ತಿ ಬೆಳಸಿಕೊಂಡರು. ೧೯೩೩ರಲ್ಲಿ ಬಿ.ಎ. ಆನರ್ಸ್ ಪಾಸಾಗಿ ಮುಂದೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಾ ಎಂ.ಎ. ಪದವಿ ಪಡೆದರು. ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಇವರು ಕರ್ನಾಟಕ ವಿದ್ಯಾವರ್ಧಕ ಸಂಘದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಚೀನ ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಸಂದೇಶ ದ ಬಗ್ಗೆ ಭಾಷಣ ಮಾಡಿದ್ದರು, ವಿಚಾರ ಪ್ರಚೋದಕವಾದ ಇಂಥ ವಿದ್ವತ್ಪೂರ್ಣ ಭಾಷಣಗಳು, ಲೇಖನಗಳು ಪ್ರಕಟಗೊಂಡವು. ೧೯೩೮ ರಲ್ಲಿ ಮಾಳವಾಡರು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ ಗದ್ಯಮಾಲೆ ಮಹತ್ವವಾಗಿತ್ತು. ಇವರು ಕರ್ನಾಟಕ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ, ಧಾರವಾಡದ ಆಕಾಶವಾಣಿ ಕೇಂದ್ರಗಳ ಸ್ಥಾಪನೆಯಲ್ಲಿ ಮಹತ್ವದ ಪಾತ್ರವಹಿಸಿದ್ದರು. ೧೯೬೪ರಲ್ಲಿ ಅಮೇರಿಕೆಯ ಶಿಕ್ಷಣ ವ್ಯಾಸಂಗ ಗೋಷ್ಠಿಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದರು, ಬ್ರಿಟಿಷ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳನ್ನೂ ಸಂದರ್ಶಿಸಿದರು.
ಸ್ವಾದಿ ಅರಸು ಮನೆತನ, ಉತ್ತಂಗಿ ಚೆನ್ನಪ್ಪ, ಮಧುರಚೆನ್ನ, ಬಸವಣ್ಣನವರು, ಶಿಶುನಾಳ ಶರೀಫರು, ನವಲಗುಂದ ಬಸವರಾಜ ಸ್ವಾಮಿ, ನಾಗಮಹಾಶಯ ಹೀಗೆ ೯ ಜೀವನ ಚರಿತ್ರೆಗಳನ್ನು ಹೊರತಂದರು. ಪಯಣದ ಕತೆ, ಭಾರತ-ನೇಪಾಳ ಪ್ರವಾಸದ ಅನುಭವ ವಿಶೇಷತೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.
ಆಧ್ಯಾತ್ಮ ಕುರಿತಾಗಿ ಶ್ರೀಮಾತೆಯವರ ವಿಚಾರಧಾರೆ, ಶ್ರೀ ಅರವಿಂದ ಸ್ಮರಣೆ, ಅರವಿಂದ ಸಂಗಮ, ಶ್ರೀಮಾತೆಯ ಸಾಧನಾ ಪಥ, ವೀರಶೈದರ್ಶನ ಕೃತಿಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಕನ್ನಡ ಗದ್ಯಮಾಲೆ, ರಾಘವಾಂಕ ಚರಿತೆ, ಬಸವಣ್ಣನವರ ವಚನ ಸಂಗ್ರಹ, ಕಾವ್ಯ ಮಂಜರಿ ಮುಂತಾದ ಕೃತಿಗಳನ್ನು ಸಂಪಾದನೆ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ೧೯೮೭ರಲ್ಲಿ ಸ್ವರ್ಗಸ್ಥರಾದ ಮಾಳವಾಡರು ತಮ್ಮ ಮೌಲ್ಯಾಧಾರಿತ ಕೃತಿಗಳಿಂದ ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಇಂದಿಗೂ ವಿಶಿಷ್ಟ ಸ್ಥಾನಗಳಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ಕೃಪೆ:
ಕನ್ನಡ ದೀಪಗಳು
ಸಂಪಾದಕರು: ಮೋಹನ ನಾಗಮ್ಮನವರ
ಪ್ರಕಾಶಕರು: ಕರ್ನಾಟಕ ವಿದ್ಯಾವರ್ಧಕ ಸಂಘ, ಧಾರವಡ

ಗುರುನಾಥ ಜೋಶಿ

ಸುಸಂಸ್ಕೃತ ಭಾಷೆಯೊಂದೇ ಶಾಶ್ವತವಾದ ಆಭರಣ ಎಂಬ ರೀತಿ ಸುಸಂಸ್ಕೃತವಾದ ಭಾಷೆಗಳಿಂದ ಭೂಷಿತರಾದವರಲ್ಲಿ ಗುರುನಾಥ ಜೋಶಿರವರು ಅಗ್ರಗಣ್ಯರು. ಕನ್ನಡ, ಹಿಂದೀ, ಗುಜರಾತಿ, ಮರಾಠಿ, ಬಂಗಾಲಿ ಭಾಷೆಗಳನ್ನು ಅರಿತು ಆಯಾ ಭಾಷೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಕೃತಿಗಳನ್ನು ಕನ್ನಡ ನಾಡಿಗೆ ತಲುಪಿಸಿದರು.

ಗುರುನಾಥ ಜೋಶಿಯವರು ಒಬ್ಬ ಉತ್ತಮ ಅನುವಾದಕರಾಗಿ, ಭಾಷಾಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರಾಗಿ, ಕಥೆಗಾರರಾಗಿ, ರಾಜಕೀಯ ವಿಶ್ಲೇಷಕರಾಗಿ, ಸಾಹಿತ್ಯ ವಿಮರ್ಶಕರಾಗಿ ಮೂವತ್ತಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಮೌಲಿಕ ಗ್ರಂಥಗಳನ್ನು ಸಾಹಿತ್ಯ ಲೋಕಕ್ಕೆ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ. ೧೫ನೇ ಆಗಸ್ಟ್ ೧೯೦೮ ರಂದು ಧಾರವಾಡ ಜಿಲ್ಲೆ ಬಿಗಡಗೇರಿಯಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ ಗುರುನಾಥರು ತುಂಬು ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದವರು. ಸಂಯಮ ಹಾಗೂ ಸುಸಂಕೃತ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವವನ್ನು ಬಾಲ್ಯದಿಂದಲೇ ಮೈಗೂಡಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದ ಗುರುನಾಥರು ಮನೆಯ ಬಡತನದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ತುಂಬ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಅರಿತಿದ್ದರು. ಆದರೆ ವಿದ್ಯಾರ್ಜನೆಯ ಹಂಬಲ ಹೊಂದಿದ್ದ ಅವರು, ಮಧುಕರಿ ವಾರಾನ್ನದ ಮೂಲಕ ಹೊಟ್ಟೆಯನ್ನು ಶಮನಗೊಳಿಸುತ್ತಾ ವಿದ್ಯಾರ್ಜನೆಯ ಯಜ್ಞದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದರು. ಬಲ್ಲವರು ಹೇಳುವಂತೆ ಎಷ್ಟೋ ದಿನ ಕೇವಲ ಒಂದೆರಡು ಬ್ರೆಡ್ಡಿನ ತುಂಡುಗಳನ್ನು ತಿಂದು ದಿನಗಳನ್ನು ದೂಡಿದರಂತೆ. ಈ ರೀತಿ ಶಿಕ್ಷಣ ಪಡೆಯುತ್ತಾ ಮೆಟ್ರಿಕ್ ಪರೀಕ್ಷೆ ಮುಗಿಸಿದರು. ಮುಂದೆ ಮನೆತನದ ಬಡತನ ಉದ್ಯೋಗಕ್ಕ ಹಚಲು ಅಪೇಕ್ಷಿಸಿದರೆ, ಜ್ಞಾನದ ಹಸಿವು ಹೋರಾಟಗಾರರೂ ಆದ ನಾ.ಸು. ಹರ್ಡೀಕರರ ಪ್ರೇರಣೆಯಿಂದ ಉತ್ತೇಜಿತರಾದ ಗುರುನಾಥರು ಕಾಶೀ ವಿದ್ಯಾಪೀಠದಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿ ವಿಷಯದ ಮೇಲೆ ಅಧ್ಯಯನದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿ ಶಾಸ್ತ್ರಿ ಪದವಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುವ ಮೂಲಕ ಶಾಸ್ತ್ರಿ ಪದವಿಯನ್ನು ಪಡೆದ ಮೊದಲ ಕನ್ನಡಿಗ ಎಂಬ ಹೆಮ್ಮೆಗೆ ಪಾತ್ರರಾದರು. ಈ ಪದವಿ ಪ್ರದಾನ ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಮಹಾತ್ಮ ಗಾಂಧೀಜಿ ಆಗಮಿಸಿದ್ದರು. ಅಂದು ಗಾಂಧೀಜಿಯವರ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಆಂದೋಲನದ ಮಹತ್ವ ತಿಳಿದ ಗುರುನಾಥರೂ ದೇಶ ಸೇವೆ, ಬಡವರ ಏಳ್ಗೆಗಾಗಿ ಶ್ರಮಿಸಲು ಪಣ ತೊಟ್ಟರು. ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಹಿಂಡಲಗಾ, ಯರವಡಾ, ವಿಜಾಪೂರದ ಜೈಲುವಾಸಿಗಳಾಗಬೇಕಾಯಿತು.

ಗುರುನಾಥರು ಸಹಕೈದಿಗಳಿಗೆ ಹಿಂದಿ ಭಾಷೆ ಅಕ್ಷರಭ್ಯಾಸ ಮುಂತಾದ ತರಗತಿ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದರು. ದೇಷದ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಭಾಗದಿಂದ ಬಂದಿದ್ದ ಮಹನೀಯರ ಸಹವಾಸವೂ ಲಭ್ಯವಾಯಿತು. ಜಮನ್ ಲಾಲ್ ಬಜಾಜ್ ರಂತಹವರ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ಲಭಿಸಿತು. ಆಚಾರ್ಯ ಭಾಗವತರ ಪ್ರೇರಣೆಯಿಂದ ಗುಜರಾತಿ, ಬಂಗಾಲಿ ಭಾಷೆಯ ಅಧ್ಯಯನದಲ್ಲಿ ಗತಿ ಪಡೆದರು. ಇವರು ಶರಶ್ಚಂದ್ರರ ಪ್ರಮುಖ ಕೃತಿಗಳು ಕನ್ನಡದ ಓದುಗರಿಗೆ ಲಭ್ಯವಾದವು. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಪರಣಿತಾ, ಶ್ರೀಕಾಂತ, ದೇವದಾಸ, ಚರಿತ್ರಹೀನ, ಮಹೇಶ, ರಾಜಲಕ್ಷ್ಮೀ, ಷೋಡಶಿ, ಮಂಗಲಸೂತ್ರ ಮುಂತಾದವು. ಇವು ಗುರುನಾಥರನ್ನು ಅಗ್ರಪಂಕ್ತಿಗೇರಿಸಿದವು.
ನಿರಂತರ ಸಾಹಿತ್ಯಕೃಷಿಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದ್ದ ಗುರುನಾಥರ ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಿಂದ ಪ್ರಕಟಿತವಾದ ಶರಶ್ಚಂದ್ರರ ಜೀವನ ಹಾಗೂ ವಾಂಙ್ಮಯ ಪುಸ್ತಕಕ್ಕೆ ಬಹುಮಾನ ಬಂದಿತು. ಹಿಂದಿ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಪ್ರೇಮಚಂದ್ರರ ಕರ್ಮಭೂಮಿ ದುರ್ಗಾಮಂದಿರ ಕೃತಿಗಳನ್ನು ಅನುವಾದಿಸಿದರು. ತುಳಸಿದಾಸರ ಶ್ರೀರಾಮಚರಿತ ಮಾನಸವನ್ನು ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತಗೊಳಿಸಿ ಕನ್ನಡೀಕರಣ ಮಾಡಿದರು. ಓರಿಯಾ ಭಾಷೆಯ ಆರು ಬಿಫೆ ಭೂಮಿ, ಅಸ್ಸಾಮಿ ಭಾಷೆಯ ಮೇರಿ ಮಗಳು, ಮರಾಠಿ ಭಾಷೆಯ ಮಹಾಸ್ವೇತಾ, ಮಲ್ಲಿಗೆ ಅರಳಿತು ಹೀಗೆ ಬೇರೆ ಭಾಷೆಯಿಂದ ಕನ್ನಡಕ್ಕೆ ಕೃತಿಗಳನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸುವುದಲ್ಲದೇ ಕನ್ನಡದ ಕೃತಿಗಳಾದ ಕೈಲಾಸಂರ ಏಕಲವ್ಯ, ಕಾರಂತರ ಅಳಿದ ಮೇಲೆ, ಕುವೆಂಪುರ ಕಾನೂರು ಹೆಗ್ಗಡತಿ ಮೊದಲಾದವುಗಳನ್ನು ಹಿಂದಿ ಭಾಷೆಗೆ ಅನುವಾದಿಸಿ ಕನ್ನಡದ ಕೃತಿಕಾರರನ್ನು ಹಿಂದಿಗೆ ಪರಿಚಯಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಕೇವಲ ಅನುವಾದಕ್ಕಷ್ಟೇ ಸೀಮಿತರಾಗದೆ ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಕುರಿತಾದ ಪ್ರಬಂಧ ಸಂಕಲನ ಪತ್ರಪುಷ್ಪ ಮತ್ತು ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆ, ನುಡಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಮೌಲಿಕವಾದ ಲೇಖನಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಕೀ ರೂಪರೇಷ್ ಎಂಬ ಹಿಂದಿ ಗ್ರಂಥ ಜನಪ್ರಿಯವಾಯಿತಲ್ಲದೇ ಕೇಂದ್ರ ಸರಕಾರದ ಪುರಸ್ಕಾರ ಕೂಡ ಪಡೆಯಿತು ಶ್ರೇಷ್ಠದಾನ ಕಥಾಸಂಗ್ರಹವನ್ನು ಓದುಗರಿಗೆ ನೀಡುವ ಮೂಲಕ ತಾವು ಒಬ ಕಥೆಗಾರರು ಎಂದು ಸಾಬೀತು ಪಡಿಸಿದರು.
ಕಾಶೀ ವಿದ್ಯಾಪೀಠದ ಶಾಸ್ತ್ರೀ ಪದವಿಗೆ ಪೂರಕವಾದ ಮೌಲಿಕವಾದ ಶಬ್ದಕೋಶಗಳ ರಚನೆ ಮಾಡಿದರು. ಹಿಂದಿ ಕನ್ನಡ ವ್ಯಾಕರಣ, ಶಬ್ದಕೋಶ ಗಳನ್ನು ನೀಡಿ, ಆಲೂರು ವೆಂಕಟರಾಯರ ವ್ಯಕ್ತಿಚಿತ್ರಣ ಕೃತಿಯನ್ನು ಕೊಟ್ಟು ಉಪಕೃತರಾಗಿದ್ದಾರೆ.
ಇವರು ಅಧ್ಯಯನ ಮತ್ತು ಅಧ್ಯಾಪನವನ್ನೇ ಮುಖ್ಯವಾಗಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ತಮ್ಮ ಜೀವನವನ್ನು ಸವೆಸಿ ೧೯೮೪ರಲ್ಲಿ ಇಹಲೋಕ ತ್ಯಜಿಸಿದರು.

ಕೃಪೆ:
ಕನ್ನಡ ದೀಪಗಳು
ಸಂಪಾದಕರು: ಮೋಹನ ನಾಗಮ್ಮನವರ
ಪ್ರಕಾಶಕರು: ಕರ್ನಾಟಕ ವಿದ್ಯಾವರ್ಧಕ ಸಂಘ, ಧಾರವಡ

ಅನಕೃ

ಹಾಸನ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಅರಕಲಗೂಡು ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿದ್ದ ನರಸಿಂಗರಾಯರ ಮಗನಾಗಿ ಕೃಷ್ಣರಾಯರು ೧೯೦೮ರ ಮೇ ೯ರಂದು ಜನಿಸಿದರು. ಅನಕೃ ರವರ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಿಕ್ಷಣ ಕೂಲಿಮಠದಿಂದ ಆರಂಭವಾಯಿತು. ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲಿ ಆಟ ತುಂಬ ಆಸಕ್ತಿ, ಕಲಿಕೆ ಪಾಠಗಳು ತೀರ ಆಸಕ್ತಿ ಕುದುರಿಸಲಿಲ್ಲ. ಲೋವರ್ ಸೆಕಂಡರಿಯಲ್ಲಿ ತೇರ್ಗಡೆ ಆಗಲು ಎರಡು ಸಲ ಪರೀಕ್ಷೆಗೆ ಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳಬೇಕಾಯಿತು. ಪಠ್ಯಪುಸ್ತಕಗಳಿಗಿಂತ ಕಥೆ, ಕಾದಂಬರಿಗಳ ಓದು ಹಿತಕರವಾಗಿತ್ತು. ಪ್ರೌಢಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಇರುವಾಗ ಬಂಕಿಮಚಂದ್ರ ಬಿ. ವೆಂಕಟಾಚಾರ್ಯರ ಕೃತಿಗಳು ಹುಚ್ಚು ಹಿಡಿಸಿದ್ದವು. ಅನಕೃ ಗುರುಗಳಿಗೆ ಅಚ್ಚುಮೆಚ್ಚು ಎನಿಸಿದ್ದರೂ ಎಂಟನ್ಸ್ ಪಾಸಾಗದೆ ಹೆಚ್ಚು ಉನ್ನತ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ ಪಡೆಯದೆ ಶಿಕ್ಷಣ ನಿಲ್ಲಿಸಬೇಕಾಗಿ ಬಂತು.

ಮುಂದೆ ಅವರು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಅನೇಕ ಹವ್ಯಾಸ, ಕಾರ್ಯಚಟುವಟಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡರು. ಬರವಣಿಗೆ, ಪ್ರವಾಸ, ಸಂಘಟನೆ ಚಳುವಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಸದಾಕಾಲ ಸಕ್ರಿಯರಾಗಿದರು. ೧೯೩೨ರಲ್ಲಿ ಶ್ರೀಮತಿ ವಿಶಾಲಾಕ್ಷಿ ಅವರನ್ನು ವಿವಾಹವಾದರು. ಅವರ ಮನೆಗೆ ಕವಿ, ಸಾಹಿತಿ, ಕಲಾವಿದರು ನಿತ್ಯವು ಬರುತ್ತಿದ್ದರು, ಅವರಿಗೆಲ್ಲ ವಿಶಾಲಾಕ್ಷಿ ಸಹನೆಯ ಮೂರ್ತಿಯಾಗಿ ನಿಂತು ಆತಿಥ್ಯ ನೀಡಿದರು.

ಅನಕೃ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಾಧನೆ ವಿಧ್ವಿಧದ ಆಯಾಮಗಳಿಂದ ಅನನ್ಯತೆಯಿಂದ ಕೂಡಿದೆ. ಕನ್ನಡ ಕಥನ ಪ್ರಕಾರದಲ್ಲಿ ಸಂಚಲನೆಯುಂಟು ಮಾಡಿದ ಅವರು ಅಂದಾಜು ಇನ್ನೂರು ಕೃತಿಗಳನ್ನು ನೀಡಿದರು. ನಾಟಕ, ಕಥೆ, ಕಾದಂಬರಿ, ವಿಮರ್ಶೆ, ಜೀವನ ಅರಿತ್ರೆ, ಅನುವಾದ, ಸಂಪಾದನೆ ಮುಂತಾದ ರಂಗಗಳಲ್ಲಿ ಅವರು ಎಡಬಿಡದೆ ಕೃತಿಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು. ಜೀವನ ಯಾತ್ರೆ ಕಾದಂಬರಿಯ ಮೂಲಕ ಅವರು ಕಾದಂಬರಿಕಾರರಾಗಿ ಮೊದಲು ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರೂ ಸಂಧ್ಯಾರಾಗ ದಿಂದ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾದರು. ಸಾಮಾಜಿಕ ವಾಸ್ತವದ ಗಾಢ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಗಾಗಿ ಹಂಬಲಿಸಿದ ಅನಕೃ ಅದಕ್ಕೆ ತಮ್ಮ ಕಾದಂಬರಿಗಳನ್ನು ಮಾದರಿಯಾಗಿಸಿದರು. ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಮಸ್ಯೆ, ಶೋಷಣೆ, ಅನ್ಯಾಯ ಕುರಿತು ಯಥಾವತ್ತಾಗಿ ಕೃತಿ ರೂಪಿಸಿದ ಅವರು ಬಹುಬೇಗ ಓದುವ ವರ್ಗವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದರು. ಸಂಧ್ಯಾರಾಗ, ಉದಯರಾಗ, ಗಾಜಿನಮನೆ, ನಟಸಾರ್ವಭೌಮ, ಸಂಗ್ರಾಮ, ಬಣ್ಣದ ಬದುಕು ಹೀಗೆ ಹಲವಾರು ಕಾದಂಬರಿಗಳನ್ನು ನೀಡಿದರು.
ಪ್ರಗತಿಶೀಲರಲ್ಲಿ ಅನಕೃ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಹಲವಾರು ಪ್ರಕಾರಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಯೋಗ ನಡೆಸಿದ ಒಬ್ಬ ಮಹತ್ವದ ಲೇಖಕರು. ಸಾಮಾಜಿಕ ನಾಟಕಗಳನ್ನು ಬರೆದು ರಂಗಭೂಮಿಗೆ ತಂದು ಹೊಸ ಪ್ರಯೋಗ ಮಾಡಿದ ಅನಕೃ ನಾಡಿನ ಮಹಾಪುರುಷರ ಕುರಿತು ನಾಟಕ ರಚಿಸಿ ಚೆನ್ನಮ್ಮ, ಬಸವಣ್ಣ, ಕೆಂಪೇಗೌಡರನ್ನು ಜನಮನದಲ್ಲಿ ಜೀವಂತಗೊಳಿಸಿದರು.
ಸಂಘಟಕರಾಗಿ ಅನಕೃ ಕರ್ನಾಟಕದ ಏಕೀಕರಣದ ಕನಸು ಕಂಡವರಲ್ಲಿ ಮೊದಲಿಗರು ಅದಕ್ಕಾಗಿ ಹೋತಾಟ ಮಾದಿದವರಲ್ಲಿ ಅವರು ಅಗ್ರಗಣ್ಯರು. ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆಗೆ ಅಗ್ರಸ್ಥಾನ ದೊರಕುವಲ್ಲಿ, ಅಖಂಡ ಕರ್ನಾಟಕ ಏಕೀಕರಣಗೊಳ್ಳುವಲ್ಲಿ, ಉತ್ತರ, ದಕ್ಷಿಣ, ಮುಂಬಯಿ, ಹೈದರಾಬಾದ ಕರ್ನಾಟಕ ಭಾಗಗಳೆಲ್ಲ ಕನ್ನಡ ನಾಡು ಎಂದು ಜನಮನದಲ್ಲಿ ಬಿಂಬಿತವಾಗುವಲ್ಲಿ ಅವರು ಶ್ರಮ ನಿರಂತರವಾಗಿತ್ತು. ಪತ್ರಿಕೆ, ಭಾಷಣ, ಬರಹ, ಪತ್ರ, ಸಭೆ ಹೋರಾಟಗಳಿಂದ ಏಕೀಕರಣಕ್ಕೆ ಬಲ ತುಂಬಿದರು. ಕರ್ನಾಟಕ ಒಂದಾಗಿ ಮೈಸೂರು ರಾಜ್ಯವಾದಾಗ ಕರ್ನಾಟಕ ವಾಗಬೇಕೆಂದು ಚಳುವಳಿಗೆ ತೊಡಗಿದರು. ಇದಕ್ಕೆ ಪೂರಕವಾಗಿ ರಾಜ್ಯದ ಮೂಲೆ ಮೂಲೆಗೆ ತೆರಳಿ ಜನರನ್ನು ಬಡಿದೆಬ್ಬಿಸಿ ನಾದು ನುಡಿಯ ಬಗೆಗೆ ಅರಿವು ಎಚ್ಚರ ನೀಡಿದರು.
ಅನಕೃ ಸಂಗೀತ ಕಲೆಗಳ ಉತ್ಕರ್ಷದಲ್ಲಿ ಅಪಾರ ಆಸಕ್ತಿ ಹೊಂದಿದ್ದರು. ಕರ್ನಾಟಕದ ಸಂಗೀತಕಾರರು ತಮ್ಮ ಅನನ್ಯತೆ ಸಾಧಿಸಿ ಕನ್ನಡ ಸಂಗೀತಕ್ಕೆ ಹೊಸ ಸ್ಪರ್ಶ ನೀಡಬೇಕೆಂದು ಬಯಸಿ ಕಲಾವಿದರಲ್ಲಿ ಅರಿವು ಮೂಡಿಸಿದರು. ಗಮಕವಾಚನ, ಸುಗಮ ಸಂಗೀತಗಳಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಪ್ರಯೋಗಕ್ಕೂ ಅವರು ಕಲಾವಿದರಿಗೆ ಉತ್ತೇಜನ ನೀಡಿದರು. ಶರಣರ ವಚನಗಳನ್ನು ರಾಗ-ತಾಳಗಳಲ್ಲಿ ಸುಗಮ ಹಾಡುಗಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಹಾಡಿ ಪ್ರಚುರಪಡಿಸಲು ಅವರು ಒತ್ತಾಸೆ ನೀಡಿದರು. ಇವರು ೧೯೭೧ರಲ್ಲಿ ನಮ್ಮನ್ನು ಅಗಲಿದರು.

ಕೃಪೆ:
ಕನ್ನಡ ದೀಪಗಳು
ಸಂಪಾದಕರು: ಮೋಹನ ನಾಗಮ್ಮನವರ
ಪ್ರಕಾಶಕರು: ಕರ್ನಾಟಕ ವಿದ್ಯಾವರ್ಧಕ ಸಂಘ, ಧಾರವಡ

ರಂ.ಶ್ರೀ. ಮುಗಳಿ

ಕರ್ನಾಟಕದ ಗಡಿ ಭಾಗದ ಸಾಂಗ್ಲಿಯ ವಿಲ್ಲಿಂಗ್ಟನ್ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ಮೂರು ದಶಕಗಳಿಗೂ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ ಕನ್ನಡದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಕಲಿಸುವ್ದರ ಜೊತೆಗೆ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಹತ್ತು ಹರದಾರಿಗಳ ಅಂತರದಲ್ಲಿರುವ ಶೇಡಬಾಳ, ಅಥಣಿ, ಉಗಾರ ಶಮನೇವಾಡಿಗಳಲ್ಲೆಲ್ಲ ಕನ್ನಡ ದೀಪ ಉರಿಯುವಂತೆ ಮಾಡಿದವರೆಂತಲೂ ಮುಗುಳಿಯವರು ನೆನೆಸಲ್ಪಡುವರು.

ಮುಗುಳಿಯವರು ೧೫ ಜುಲೈ ೧೯೦೬ ರಂದು ಧಾರವಾಡ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿದ ಹೊಳೆ ಆಲೂರಿನಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ರಂ.ಶ್ರೀ. ರವರ ಪ್ರಾಥಮಿಕ, ಮಾಧ್ಯಮಿಕ ಶಿಕ್ಷಣವೆಲ್ಲ ಬಾಗಲಕೋಟೆ ವಿಜಾಪುರದಲ್ಲಾಯಿತು. ಹೈಸ್ಕೂಲಿನಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಿಯೇ ಶಿಕ್ಷಕರಾಗಿದ್ದ ವರಕವಿ ಬೇಂದ್ರೆಯವರ ಮೋಡಿ ಮಾಡುವ ಸತ್ವಯುತ ಮೋಹಕ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ ಮುಗಳಿಯವರಿಗೆ ಭಾಷೆ ಮತ್ತು ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಏನೇನೆಲ್ಲ ಸತ್ವವಿದೆ ಏನೇನು ಸಾಧಿಸಬಹುದೆಂಬ ದಿಟದ ದರ್ಶನವಾಯಿತು. ಮುಗಳಿಯವರಲ್ಲಿ ಕಾವ್ಯದ ಸೆಲೆಯೊಡೆಯಿತು. ಕರ್ನಾಟಕ ಕಾಲೇಜಿನ ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ವಿಭಾಗದಿಂದ ಕನ್ನಡ ಎಂ.ಎ. ಪದವಿಯನ್ನು ಪಡೆದರು.

ಶಿಕ್ಷಕನಾಗುವ ಆದರ್ಶದಿಂದಾಗಿ ಮುಗಳಿಯವರು ಬಿ.ಟಿಯನ್ನು ಪಾಸು ಮಾಡಿ ಕೆಲಕಾಲ ಹುಬ್ಬಳ್ಳಿಯ ನ್ಯೂ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಸ್ಕೂಲಿನಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಕರಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು. ೩೩ರಲ್ಲಿ ಸಾಂಗ್ಲಿಯ ವೆಲಿಂಗ್ಟನ್ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರಾಗಿ ಕೆಲಸ ಸಿಕ್ಕಿತು. ಅಲ್ಲಿ ೩೩ ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು. ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಕಾದಂಬರಿ, ಸಣ್ಣ ಕಥೆ, ಕವನ ಹಾಗೂ ಸಂಶೋಧನಾತ್ಮಕ, ವಿಮರ್ಶಾತ್ಮಕ ಬರಹಗಳು ಸೇರಿ ಒಟ್ಟು ೩೭ ಕೃತಿಗಳು ಹೊರಬಂದವು. ಅತ್ಯವಶ್ಯಕವಾಗಿ ಬೇಕಿದ್ದ ಕನ್ನದ ಸಾಹಿತ್ಯ ಚರಿತ್ರೆ ಕೂಡ ಬೆಳಕು ಕಂಡದ್ದು ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿಯೇ. ೫೨ರಲ್ಲಿ ಈ ಕೃತಿಗೆ ಪೂಣೆ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲ ಡಿ.ಲಿಟ್ ಪದವಿಯಿಂದ ಗೌರವಿಸಿತು. ಡಾ ವಿ.ಕೃ. ಗೋಕಕ್ ಇದೇ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರಾಗಿದ್ದರು ಆಗ ಇವರು ಹುಟ್ತು ಹಾಕಿದ ಸಾಹಿತ್ಯ ಕೂಟ ವರುಣ ಕುಂಜ ದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ವರ್ಷಗಳವರೆಗೆ ಗಂಭೀರ ರಸಮಯ ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಚರ್ಚೆಯಾಗುತ್ತಿತ್ತು.

ಧಾರವಾಡದ ಗೆಳೆಯರ ಗುಂಪಿನಲ್ಲಿ ಸಕ್ರಿಯ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದ್ದ ಮುಗಳಿ ಈ ಗುಂಪಿನ ಸಾರಥ್ಯ ಕೂಡ ವಹಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ಧಾರವಾಡದಿಂದ ಪ್ರಕಟವಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಜಯ ಕರ್ನಾಟಕ ಹಾಗೂ ಜೀವನ ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ಪತ್ರಿಕೆಗಳ ನಿರ್ವಹಣೆಯಲ್ಲಿ ಕೂಡ ಅವರು ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ಪಾಲುಗೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರು. ಸಾಂಗ್ಲಿಯಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಕನ್ನಡಿಗರಿಗಾಗಿ ವಿಶ್ರಾಮ ಭಾಗ ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಘ ಎಂಬ ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ, ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ವೇದಿಕೆ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು.

೧೯೬೭ರಲ್ಲಿ ಬೆಂಗಳೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಕನ್ನಡ ವಿಭಾಗದ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕ ಹಾಗು ಮುಖ್ಯಸ್ಥರಾಗಿ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಮೂರು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಆ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ನಿರ್ವಹಿಸಿದರು. ಮುಗಳಿಯವರು ಕಾವ್ಯಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕತೆ, ಕಾದಂಬರಿಗಳಲ್ಲಿ ಸಮರ್ಪಕವಾಗಿ, ಸಮರ್ಥವಾಗಿ ಸಮಕಾಲೀನ ಬದುಕು ಚಿತ್ರಿತಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದರು. ಅವರು ಸುಮಾರು ೮-೧೦ ಕಾದಂಬರಿಗಳು, ೭-೮ ನಾಟಕಗಳು ರಚಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಸೇವಾ ಪ್ರದೀಪ, ವಿಜಯ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ, ಅಕ್ಕ ಮಹಾದೇವಿ, ನಾಮಧಾರಿ, ಮನೋರಾಜ್ಯ ಧನಂಜಯ ಹಾಗೂ ಎತ್ತಿದಕೈ ಇವರ ಪ್ರಮುಖ ನಾಟಕಗಳು.

ಮುಗಳಿಯವರನ್ನು ನವೋದಯ ಕಾಲದ ಎರಡನೆಯ ತಲೆಮಾರಿನ ಕವಿಯೆಂದು ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ. ಆರು ಕವನ ಸಂಕಲನಗಳು ಹೊರಬಂದಿವೆ. ಮುಗಳಿಯವರ ಅತ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯ ಕವಿತೆ ಮಂದಾರ ಹೂ ಜನಪದ ಶೈಲಿಯ ಗೇಯತೆಯಿಂದ ಮನಸೆಳೆಯುವ ಕವಿತೆಯಾಗಿದ್ದು ಮುಗಳಿಯವರು ಬಹಳ ಮೆಚ್ಚಿದ ಈ ಕವಿತೆಯನ್ನು ಅವರು ಸಾಕಷ್ಟು ವೇದಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ನಾಟ್ಯಮಯವಾಗಿ ಹಾದಿ ರಂಜಿಸುತ್ತಿದ್ದರು.

ಇವರು ೧೯೭೧ರಲ್ಲಿ ನಮ್ಮನ್ನು ಅಗಲಿದರು. ಅವರೊಬ್ಬ ಆದರ್ಶ ಸದ್ಗೃಹಸ್ಥ, ವಿವೇಚನಾಯುಕ್ತ ಶಿಕ್ಷಕ ಹಾಗೂ ಒಳ್ಳೆಯ ಕವಿ, ವಿಮರ್ಶಕರೆಂದಲ್ಲದೆ ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಚರಿತ್ರೆಯ ಕರ್ತೃವೆಂದಲೂ ಬಹುಕಾಲ ನೆನಪಿನಲ್ಲಿ ಉಳಿಯುತ್ತಾರೆ.

ಕೃಪೆ:
ಕನ್ನಡ ದೀಪಗಳು
ಸಂಪಾದಕರು: ಮೋಹನ ನಾಗಮ್ಮನವರ
ಪ್ರಕಾಶಕರು: ಕರ್ನಾಟಕ ವಿದ್ಯಾವರ್ಧಕ ಸಂಘ, ಧಾರವಡ